Achtergrondinformatie Sporen van slavernij in Gelderland

Het Nederlandse slavernijverleden wordt steeds duidelijker in kaart gebracht. Het gaat niet meer alleen om slavernij in de Amerika’s, zoals Suriname of Curaçao. Ook de slavernij onder de VOC in Azië en Zuid-Afrika krijgt inmiddels aandacht.  Welke sporen van slavernij zijn er eigenlijk in Nederland te vinden? De laatste jaren zijn van diverse plekken en steden die sporen onderzocht: wie waren de slavenhandelaren? Waar woonden de eigenaren van de plantages? Hoe verging het tot slaaf gemaakte Afrikanen en Aziaten die in Nederland verbleven, bijvoorbeeld omdat zij hun zogeheten meesters moesten bedienen op hun reis? En hoe zit dat in Gelderland?

In Middelburg, Utrecht, Amsterdam, de Utrechtse Heuvelrug, Groningen, Leiden en in Haarlem kun je inmiddels een tour lopen, je kunt fietsen of varen (Amsterdam) langs plekken die herinneren aan het slavernijverleden. Al die initiatieven zijn sinds een paar jaar verenigd in het landelijke project Mapping Slavery (zie mappingslavery.nl).  De onderzoeken hebben met name historische sporen blootgelegd. Maar net zo belangrijk is de vraag hoe die geschiedenis van slavernij nu zichtbaar en voelbaar is. Hoe zit dat bijvoorbeeld bij de nakomelingen van degenen die ooit in slavernij gevangen werden gehouden?
In Gelderland zijn al enkele sporen van slavernij in kaart gebracht, maar het echte onderzoek moet nog beginnen en uiteindelijk willen we alle resultaten op een aansprekende manier bij een groot publiek bekend maken.

Betrokkenen in deze opstartfase
Erfgoed Gelderland heeft met Mapping Slavery het voortouw genomen voor dit project. Aan de Radboud Universiteit Nijmegen gaat historicus Remco Ensel van februari – mei 2018 met studenten in een werkcollege aan de slag met het onderzoek. Geïnteresseerden zijn welkom om aan te schuiven en actief mee te doen. Het werkcollege vindt vanaf de eerste week van februari (elke dinsdag 10:45-12:30) tot en met mei plaats. Daarnaast is Marieke Pompe (educatie) van het Afrikamuseum betrokken, evenals Dineke Stam (IMHP) en Ineke Mok (Cultuursporen) die beiden ervaring hebben met onderzoek naar slavernijsporen in Haarlem. Dineke Stam deed eveneens onderzoek in Amsterdam en New York. Ineke Mok deed onderzoek in Gelderland toen zij het leven van Quaco wilde reconstrueren, die ook op kasteel Rosendael diende (zie Quaco-stripverhaal.nl).  Het project moet nog vorm krijgen en verkeert in de opstartfase. Welke rol een ieder uiteindelijk kan vervullen, wordt in de loop van 2018 duidelijk. We zoeken daarbij ook naar voldoende financiële middelen.