Scholingsaanbod

Training | Cultuursensitief werken voor musea

Erfgoed Gelderland werkt samen met COA Gelderland om erfgoedorganisaties en azc’s samen te brengen. In dit kader wordt er begin 2026 een tweedaagse training Cultuursensitief werken voor musea georganiseerd. De training vindt plaats op: maandag 26 januari en maandag 9 februari 2026 bij Erfgoed Gelderland in Arnhem.

Wat leer je

Hoe verwelkom je statushouders en asielzoekers op een passende manier in jouw museum of erfgoedorganisatie? Dat is de kern van de training. Na afloop kun je:

• Culturele verschillen herkennen in houding, gedrag en communicatie binnen de erfgoedpraktijk;
• Passende handelingsstrategieën toepassen in situaties waarin cultuurverschillen of misverstanden optreden;
• Culturele empathie tonen door zich in te leven in bezoekers met een andere culturele achtergrond;
• Open en onbevooroordeeld omgaan met diverse waarden, normen en perspectieven;
• Onbewuste denkfouten herkennen en doorbreken die inclusieve communicatie in de weg kunnen staan;
• Actief bijdragen aan een gastvrije, toegankelijke en inclusieve erfgoedlocatie.

Het programma

Dag 1: Competenties culturele empathie en open-mindedness

Deelnemers krijgen inzicht in de uitdagingen die nieuwkomers kunnen ervaren bij het betreden van Nederlandse culturele en maatschappelijke contexten. Aan de hand van interactieve werkvormen, praktijkvoorbeelden en korte reflectieopdrachten leren deelnemers hoe culturele waarden, communicatiestijlen en verwachtingen van bezoekers kunnen verschillen van die van henzelf.

Dag 2: Herkennen van onbewuste denkfouten

Deelnemers krijgen inzicht in mogelijke denkfouten die kunnen optreden in contact met bezoekers of vrijwilligers met een migratieachtergrond. Denk aan stereotypering, confirmation bias of het projecteren van eigen normen op de ander.

Voor wie

De training is bedoeld voor erfgoedorganisaties die de wens hebben om asielzoekers en statushouders te verwelkomen als bezoeker en/of vrijwilliger, of daar al mee bezig zijn. We verwelkomen graag twee personen per organisatie (de deelnemers dienen zich ieder aan te melden in het aanmeldformulier).

Er is tevens een vervolgtraject aan de training gekoppeld, waarbij de kennis uit de training omgezet wordt naar de praktijk. Tijdens de tweede trainingsdag maken we daarvoor een gezamenlijke start. Welke programma’s vanuit het azc sluiten aan bij het museum en andersom? Welke ideeën kunnen we verder uitwerken tot concrete activiteiten? Bij de uitvoering kan Erfgoed Gelderland ondersteunen en begeleiden. En er is ruimte voor uitwisseling en samenwerking binnen het netwerk van deelnemende musea. 

Praktische info

• Datum: 26 januari en 9 februari 2026
• Kosten: Gratis
• Tijd: 09:30 – ca. 15:30 uur (inloop: 09:00 uur)
• Locatie: Erfgoed Gelderland, Westervoortsedijk 67-D, Arnhem
• Lunch: Inclusief koffie, thee en lunch, er zijn vegetarische opties
• Aanmelden: Je kunt je niet meer aanmelden.

Training | Mediatour in 10 stappen

Steeds meer erfgoedorganisaties zijn op zoek naar moderne presentatievormen die nieuwe en jongere bezoekers trekken. Bezoekers zijn op hun beurt op zoek naar interactiviteit, verdiepende verhalen en gepersonaliseerde ervaringen. Het aanbieden van een mediatour is hiervoor een goede oplossing. Maar hoe maak je eigenlijk zo’n mediatour?

Over de workshop

Tijdens de tweedaagse cursus volgen we 10 stappen. We beginnen de eerste dag met oefeningen om het hoofdonderwerp van je mediatour te bepalen en bespreken hoe je een selectie van collectiestukken maakt. Ook gaan we dieper in op het identificeren van de doelgroep, de beginselen van storytelling en leer je hoe je de juiste vertelvorm kiest.

De tweede dag houden we ons bezig met tips en tricks voor het schrijven van de mediatour-teksten en kijken we hoe je van geschreven tekst andere aansprekende mediavormen maakt, zoals geluidsfragmenten. En tenslotte staan we stil bij praktische zaken, zoals hoe je de digitale tour beschikbaar maakt op je erfgoedlocatie en welke publiekscommunicatie daarbij nodig is.

De workshop is gratis voor leden van de coöperatie Erfgoed Gelderland die hun publiekspresentatie willen aanvullen met een mediatour. Niet-leden kunnen tegen betaling deelnemen. Maximaal 2 medewerkers van één organisatie.

Praktische informatie

• Datum: Dag 1: 24 februari 2026 & 10 maart 2026
• Let op: van deelnemers wordt verwacht op beide data aanwezig te zijn.
• Tijd:  9:15 – 16:00 uur
• Locatie: Erfgoed Gelderland (Westervoortsedijk 67-D, 6827 AT Arnhem)
• Lunch: De training is inclusief lunch. De lunch is standaard vegetarisch. Allergieën en dieetwensen kun je in het aanmeldformulier doorgeven.
• Trainers: Erik van Vliet, Lian van der Zon en Henriette Ruinen
• Kosten: De training is gratis voor leden van Erfgoed Gelderland. Deelname aan de training voor niet-leden kost voor beide dagen in totaal €242 (inclusief btw). Na inschrijving versturen we een factuur.  
• Aanmelden: Je kunt je niet meer aanmelden voor deze training.

Let op: deze bijeenkomst is afgelast wegens te weinig aanmeldingen. De kennisdag wordt verschoven naar later dit jaar. We brengen de deelnemers op de hoogte. Heb je een vraag hierover? Neem dan contact op via: info@erfgoedgelderland.nl.

Training | Behoud en Beheer

Op 14 april 2026 organiseren we opnieuw de cursus Behoud en Beheer. Dit keer vindt de cursus plaats bij Museum Kasteel Wijchen.

Voor wie

De cursus is ontwikkeld voor iedereen die een hart heeft voor cultureel erfgoed en een bijdrage wil leveren aan het professioneel behoud ervan. Denk aan medewerkers van musea, landgoederen en kastelen, archieven, bibliotheken, beheerders van gemeente- en bedrijfscollecties, maar ook particuliere verzamelaars en kunstliefhebbers.

Over de cursus

Tijdens de cursus komen de volgende thema’s aan bod:

• De invloed van omgevingsfactoren op de collectie
• De gevoeligheid van verschillende materiaalsoorten
• Het herkennen en beoordelen van collectiebedreigende risico’s
• Preventieve conservering
• Hanteren en verpakken van objecten
• De theoriesessies worden afgewisseld met praktische oefeningen.

Praktische informatie

• Datum: 14 april 2026
• Tijd: Inloop vanaf 09:30 uur. Start cursus: 10:00 uur. Eindtijd: ca. 16:00 uur.
• Locatie: Museum Kasteel Wijchen (adres: Kasteellaan 9, 6602 DA Wijchen)
• Trainer: Kelly Witteveen
• Lunch: De training is inclusief lunch. Allergieën en dieetwensen kun je in het aanmeldformulier doorgeven.
• Kosten: De training is gratis voor leden van Erfgoed Gelderland. Deelname aan de training voor niet-leden kost €121 (inclusief btw). Na inschrijving versturen we een factuur.
• Museumnorm: Deze training sluit aan bij normcriterium 2.5 ‘Behoud en beheer’ van de Museumnorm.
• Aanmelden: Deze training is helaas vol. In het najaar wordt de training opnieuw gegeven.

Als vrijwilliger of medewerker in de erfgoedsector speel je een onmisbare rol in het beschermen van cultureel erfgoed tegen uiteenlopende risico’s. In deze training staat de veiligheidszorg van collecties centraal. Wil je weten hoe je jouw collectie kunt beschermen tegen schadelijke invloeden? Dan biedt deze training je de juiste handvatten.

Schade aan de collectie kan ontstaan door zowel plotselinge gebeurtenissen als geleidelijke processen. Gebeurtenissen zijn bijvoorbeeld incidenten en calamiteiten zoals brand, overstroming of diefstal. Daarnaast zijn er vervalprocessen, zoals verkleuring door licht, barsten door temperatuurwisselingen of vervuiling door stof. Vrijwel alle schade aan erfgoed is terug te voeren op tien zogeheten schadefactoren.

De tien schadefactoren zijn:

• Fysieke krachten
• Water
• Brand  
• Dieven en vandalen  
• Ongedierte
• Verontreiniging  
• Licht, UV- en IR-straling  
• Onjuiste temperatuur
• Onjuiste relatieve luchtvochtigheid
• Dissociatie

Goed behoud en beheer van collecties begint met inzicht in de factoren die verval veroorzaken. In deze training maak je kennis met de tien schadefactoren en leer je hoe je risico’s herkent en beperkt. Na afloop weet je welke invloeden schadelijk kunnen zijn voor jouw collectie en waar je op moet letten om schade te voorkomen.

Voor wie

Voor collectievrijwilligers en -medewerkers van Gelderse erfgoedinstellingen. Zowel leden als niet leden van Erfgoed Gelderland zijn welkom.

Praktische informatie

• Datum: 13 mei 2026
• Tijd: 09:30 – 12:30 uur
• Locatie: Erfgoed Gelderland (Westervoortsedijk 67-d, 6827 AT Arnhem)
• Kosten: gratis
• Trainer: Kelly Witteveen
• Museumnorm: Deze training sluit aan bij normcriterium 2.5 ‘Behoud en beheer’ van de Museumnorm.
• Lunch: De training is vegetarische inclusief lunch. Allergieën en dieetwensen kun je in het aanmeldformulier doorgeven.
• Aanmelden: Je kunt je aanmelden via het aanmeldformulier.

Training | Van idee tot tentoonstelling

Op 19 mei 2026 organiseren we opnieuw de cursus ‘Van idee tot tentoonstelling’. Dit keer vindt de cursus plaats bij het Noord-Veluws Kunstmuseum in Nunspeet.

Over de cursus

Ben jij een vrijwilliger bij een erfgoedorganisatie in Gelderland en wil je leren hoe je een tentoonstelling ontwikkelt en inricht? Meld je dan aan voor deze basistraining ‘Van idee tot tentoonstelling’.

Tijdens de training neemt professional Johan Akkerman je stap voor stap mee in het proces, van het ontwikkelen van een idee en concept tot de uiteindelijke opening en evaluatie ervan. Daarbij deelt hij basisprincipes, praktische tips en handvatten. Met aansprekende voorbeelden laat Johan zien hoe musea, ook met beperkte middelen, objecten kunnen verrijken met geluid, beeld, participatieve verhalen en fysieke ingrepen die direct tot de verbeelding spreken. Daarnaast geeft hij een blik op digitale mogelijkheden als waardevolle aanvulling op eenvoudige en uitvoerbare oplossingen.

Deze training is speciaal bedoeld voor vrijwilligers van kleinere erfgoedorganisaties, zoals lokale musea.

Praktische informatie

• Datum: 19 mei 2026
• Tijd: Inloop vanaf 09.30 uur. Start cursus: 10.00 uur. Eindtijd: ca. 16.30 uur.
• Locatie: Noord-Veluws Kunstmuseum (adres: Winckelweg 17a, 8071 DN Nunspeet)
• Trainer: Johan Akkerman
• Lunch: De training is inclusief lunch. Allergieën en dieetwensen kun je in het aanmeldformulier doorgeven.
• Kosten: De training is gratis voor leden van Erfgoed Gelderland. Deelname aan de training voor niet-leden kost €121 (inclusief btw). Na inschrijving versturen we een factuur.
• Museumnorm: Deze training sluit aan bij normcriterium 3.12 ‘Educatie en interactie’ van de Museumnorm.
• Aanmelden: Je kunt je aanmelden via het aanmeldformulier.

Preserveren kun je leren. Hoe kun je jouw digitale foto’s en video’s bewaren voor toekomstige generaties? We gaan in de training van de Datawerkplaats ‘Duurzaam bewaren van je digitale collectie’ op 21 mei met dit vraagstuk aan de slag. Je kunt je aanmelden.

Scans van fotoalbums uit de jaren ’50. Digitale foto’s van de textielcollectie en serviezen. Gedigitaliseerde videobanden uit de jaren ‘90. De digitale collectie van erfgoedorganisaties wordt steeds groter en diverser. Hoe hou je deze bestanden op korte en langere termijn veilig, toegankelijk en bruikbaar? Tijdens deze cursus leer je hoe je je digitale collectie duurzaam kunt bewaren en hoe je de keuzes voor duurzaamheid kunt beschrijven in een plan.

Je wilt je digitale collectie of archief beheren en bewaren. Maar hoe pak je dat aan?  Dit betekent bijvoorbeeld dat je bestanden op een betrouwbare manier opslaat. Maar ook dat je ze (makkelijk) kunt vinden. En dat er altijd een back-up beschikbaar is. Bovendien moet je in de gaten houden of je de bestanden kunt blijven raadplegen, ook als de hardware en software is verouderd.  Tijdens deze cursus gaan we met elkaar in gesprek over diverse uitdagingen en oplossingen bij het duurzaam bewaren van de digitale collectie.

Een training over duurzaam digitaal bestandsbeheer is niet alleen voor collecties, maar organisatiebreed relevant. Ook bedrijfsdocumentatie zoals beleidsplannen en notulen moeten veilig en toegankelijk blijven. Goede afspraken over opslag, back-ups en bestandsformaten verkleinen risico’s op dataverlies.

Voor wie?

De cursus is bedoeld voor vrijwilligers, medewerkers en leden van heemkundekringen, historische verenigingen, (streek)musea, erfgoedgemeenschappen en andere erfgoedinstellingen. 

Praktische informatie

• Datum: 21 mei 2026
• Tijd: Inloop 09:30 uur. Start 10:00 uur. Einde: ca. 15:30 uur.
• Locatie: Erfgoed Gelderland (Westervoortsedijk 67-d, 6827 AT Arnhem)
• Lunch: Een vegetarische lunch is inbegrepen. Heb je allergieën of dieetwensen? Dan kun je die doorgeven in het aanmeldformulier.
• Museumnorm: Deze training sluit aan bij normcriterium 2.6 ‘Registratie en digitalisering’ en 1.3 ‘risicomanagement ‘van de Museumnorm.
• Trainer: Tamara van Zwol (Netwerk Digitaal Erfgoed)
• Kosten: Gratis
• Aanmelden: Je kunt je aanmelden via het aanmeldformulier.

De focus van de interactieve lezing/training ligt op gastvrijheid in musea, zowel theoretisch als praktisch. Wat is gastvrijheid? Welke aspecten en (im)materiele zaken beïnvloeden gastvrijheid? Welke rol speel je als gastheer/gastvrouw zelf? Welke houding is nodig voor het ontvangen van gasten? Wat is de behoefte en verwachting van een bezoeker? Daarnaast komen ook servicegerichtheid, ‘bijzondere bezoekers’ en rondleiden kort aan bod. Tijdens de lezing gaan jullie als medewerkers ook zelf aan de slag met praktische opdrachten, waaronder een checklist gastvrijheid en het bepalen van jullie waarden rondom gastvrijheid. Duur: ongeveer 2-2,5 uur. Kosten €475 per dagdeel, met 10% korting voor leden. Voor meer informatie, neem dan contact op met Else Gootjes of Henriette Ruinen.

Deze training sluit aan bij normcriteria 1.4 ‘Personeel en vrijwiligers’ en 3.12 ‘Educatie en interactie’ van de Museumnorm.

Feedback van een van de deelnemers over de training Gastvrijheid: “Er is heel wat gelachen, gediscussieerd, gepraat en samen dingen gedaan. Wat ik terug heb gehoord is dat men het een fijne en nuttige bijeenkomst vond. We hopen dat het besprokene gebruikt wordt om met (nog meer) gastvrijheid met elkaar en onze bezoekers om te gaan.”

In de cursus maak je kennis met de oral history interviewtechniek. Met praktische oefeningen leer je hoe je een interview voorbereidt, uitvoert en opneemt. We gaan in op vragen zoals: Hoe creëer ik de juiste interviewsetting? Welke vragen kan ik het beste stellen? En: hoe kan ik het geheugen activeren? Een complete cursus interviewtechniek bestaat uit 2 dagdelen (klik hier voor meer informatie over de opbouw van de cursus). Deze kan worden uitgebreid met een terugkomdag waarbij je leert hoe je de interviewopname kunt vertalen naar een publieksvriendelijk eindproduct. Afhankelijk van de wensen en behoeften wordt de cursus op maat gemaakt. Wil je meer informatie over de cursus? Neem dan contact op met info@erfgoedgelderland.nl.

Erfgoed Gelderland ondersteunt erfgoedorganisaties, gemeenten en anderen bij het onderzoeken en vertellen van de geschiedenis van het slavernijverleden in Gelderland. Dat doet Erfgoed Gelderland enerzijds door het geven van advies. Daarnaast biedt Erfgoed Gelderland ook de training ‘Sporen van Slavernijverleden’ aan. Daarbij wordt ingegaan op vragen als: Hoe ga je om met deze gevoelige geschiedenis richting het publiek? Hoe kun je blinde vlekken op het gebied van slavernijverleden en koloniaal verleden herkennen? Hoe vind je sporen van slavernijverleden in de collectie? Hoe kun je tentoonstellingsteksten zo schrijven dat er meerdere perspectieven in terug te vinden zijn? Hoe kun je een meer inclusief verhaal vertellen?

Heeft jouw organisatie er behoefte aan om met deze vragen aan de slag te gaan of wil je meer informatie over de training? Neem dan contact op met Else Gootjes. Prijs training beschikbaar via offerte.

Deze training sluit aan bij normcriterium 3.12 ‘Educatie en interactie’ van de Museumnorm.