Wandtapijt van het Gelderse slavernijverleden te zien in Turmac Cultuurfabriek

Afgelopen vrijdag 26 juni is het 35 meter brede wandkleed over het Gelderse slavernijverleden onthuld. Het is tot 12 juli te zien in de Turmac Cultuurfabriek en reist daarna verder naar andere plekken in Gelderland. Ook werd die dag het onderzoek naar het slavernijverleden van de Liemers uitgelicht, in het bijzonder het verhaal van Prudentia.

Draden van ons Nederlandse slavernijverleden is een monumentaal textielkunstwerk, ontworpen door Richard Kofi. Dit is onderdeel van een landelijk initiatief dat in voorgaande jaren ook in andere provincies is uitgevoerd. Sinds april 2025 konden bewoners en bezoekers in Gelderland deelnemen aan het project. Kunstenaars en lokale gemeenschappen, vrijwilligers en bezoekers werkten samen aan dit grote historische wandkleed. Iedereen die wilde, mocht een deel borduren, breien of haken en kon zo bijdragen aan de verbeelding van dit gedeelde verleden. Ook musea en bibliotheken in Gelderland deden hieraan mee. Lees meer over het project in Gelderland op de website van Draden van ons Nederlands slavernijverleden.

Het wandkleed is gebaseerd op historisch onderzoek. Een belangrijke bron voor het Gelderse project was de inventarisatie en publicatie Sporen van het Slavernijverleden in Gelderland, die Erfgoed Gelderland in 2022 publiceerde en waar diverse onderzoekers, auteurs, vrijwilligers en erfgoedorganisaties aan hebben bijgedragen. De publicatie kun je hier teruglezen.

De delen komen samen

De verschillende delen van het wandtapijt waar veel mensen het afgelopen jaar een stukje van hebben geborduurd, gehaakt of getuft, zijn nu naast elkaar te zien in de Turmac Cultuurfabriek in Zevenaar. Het wandkleed licht verschillende verhalen uit die een beeld geven van de slavernijgeschiedenis in de provincie. Het is van 27 juni tot en met 12 juli gratis te bezichtigen in de Cultuurhal van de Turmac Cultuurfabriek in Zevenaar. Daarna reist het wandkleed door naar andere plekken in Gelderland, waaronder het Regionaal Archief Rivierenland in Tiel, De Grote Barbara in Culemborg, Museum Arnhem en de Wageningen Campus.

Op de dag van de onthulling van het wandkleed werden diverse presentaties gegeven. Else Gootjes, adviseur bij Erfgoed Gelderland, was betrokken bij het onderzoek naar sporen van het slavernijverleden in Gelderland en lichtte diverse verhalen toe. Zo sprak zij over Quaco, een jongen geboren in Ghana die naar Kasteel Rosendael werd gebracht. En Anna van Vossenburg, een vrouw geboren op een Surinaamse plantage die in Nederland terechtkwam en werkte voor de familie Brantsen op het landhuis Zypendaal in Arnhem. Else Gootjes vertelde daarnaast meer over het leven van onder meer Martha Christina Tiahahu (1800-1818), een Molukse verzetsstrijder die tijdens een Molukse opstand tegen de Nederlanders overleed. En de Orang Blanda Itam, jonge Afrikaanse mannen die werden gerekruteerd om in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger te dienen. Sporen van het koloniale en slavernijverleden zijn in heel Gelderland te vinden.

Het portret van Prudentia

In de Turmac Cultuurfabriek werd naast het wandkleed ook een nieuwe presentatie geopend over het verhaal van Prudentia. Dit was naar aanleiding van een onderzoek dat was uitgevoerd naar sporen van het slavernijverleden in de Liemers. Het verhaal van Prudentia heeft een direct verband met deze regio. Prudentia werd geboren in slavernij in het jaar 1823 op La Prudence in de Zuid-Amerikaanse plaats Bernice. Ze was de dochter van Juliana Mardi, een tot slaaf gemaakte vrouw uit Afrika, en Gijsbert van Zadelhoff uit Lathum in de Liemers. Toen Prudentia 6 jaar oud was, kwam ze terecht in de Liemers. Haar verhaal krijgt nu een vaste plek in het Liemers Museum. Bezoekers kunnen meer over haar geschiedenis leren aan de hand van een levend portret, dat is ingesproken door een van haar nakomelingen.