Verhaal van Gelderland netwerkdag: van Canon tot Kruutmoes

Op woensdag 28 oktober kwamen we met een aantal leden samen tijdens de tweede netwerkdag van Verhaal van Gelderland. De netwerkdag is onderdeel van het overkoepelende project Verhaal van Gelderland. Met deze dag willen we organisaties informeren, inspireren en met elkaar verbinden. Want ondanks veel verschillen zijn er minstens evenveel overeenkomsten tussen de erfgoedinstellingen en -organisaties.

We waren te gast in Museum Kasteel Wijchen waar we een van de thema’s van Verhaal van Gelderland onder de loep namen. Deze keer was dat ‘taal, kunst en cultuur’.

Museum Kasteel Wijchen

Om het thema direct in de praktijk te brengen, opende zangeres Fien Snelting de dag met twee prachtige liedjes in het Achterhoeks. Ze nam ons mee achterop de fiets en naar een aardbeienveld.

Fien Snelting

Lian van der Zon was dagvoorzitter en stelde zichzelf en Erfgoed Gelderland-collega Erik van Vliet voor als de nieuwe projectleiders van Verhaal van Gelderland.

Omdat we te gast waren in Museum Kasteel Wijchen, vertelde conservator Wouter Hinrichs (tevens collega bij Erfgoed Gelderland) over het kasteel en zijn verleden. Hij nam bezoekers onder meer mee in de vondst van een enorm grafveld in Wijchen dat veel informatie prijsgaf over de vroege Middeleeuwen door de vondst van onder meer munten, sieraden en decoraties. We maakten hier eerder een podcast over.

Canon van Gelderland

Net als vorig jaar vertelde kwartiermaker Mirjam Blott over de stand van zaken van de Canon van Gelderland. Deze canon (dit is nog niet de definitieve naam) bestaat uit twee onderdelen: een overkoepelende overzichtstentoonstelling op een centrale locatie (Zutphen) en een programma waarmee de verhalen van Gelderland verspreid door de provincie worden verteld. Het uitgangspunt is dat de canon de Gelderse culturele, museale en erfgoedsector in de breedte versterkt. 

De canon wordt een ontwikkelprogramma voor het Gelderse museale en erfgoedveld waarbij Gelderlanders niet alleen toeschouwer zijn, maar ook medemakers. De pijlers van het programma zijn:

1. Participatie​: inwoners, gemeenschappen en makers denken en maken mee​.
2. Innovatie​: experimenteren met vertelvormen, publiek en samenwerking​.
3. Spreiding en eigenheid​: grote en kleine instellingen, vanuit eigen kracht en streek​.
4. Ook buiten de museummuren​: in dorp, stad en buitengebied, met bibliotheken, archieven en onderwijs​.

Enerzijds worden via de canon verhalen en kennis gedeeld, anderzijds is het doel om de koppeling te maken naar vandaag en de toekomst, bijvoorbeeld op actuele thema’s als migratie, klimaat en democratie. Het streven is om juist de kleine, lokale verhalen in de schijnwerpers te zetten. Daarom roept Mirjam iedereen op om input te leveren en mee te denken over het programma.

De business case ligt op dit moment bij de Provincie die hier op 11 november een besluit over neemt. Daarna wordt de organisatie opgetuigd en start de uitrol. Het programma start in 2027 met de eerste projecten. In 2028 moet het op volle kracht draaien.

Mirjam Blott

Het nieuwe Verhaal van Gelderland

Erik van Vliet en Anna van Velzen deelden de functionaliteiten en het ontwerp van het nieuwe Verhaal van Gelderland. Vanaf 1 januari zijn er vanuit Erfgoed Gelderland nog maar twee sites: www.erfgoedgelderland.nl voor leden en www.verhaalvangelderland.nl voor het publiek. De tweede site vervangt www.collectiegelderland.nl en www.mijngelderland.nl. Meer informatie over deze verandering vind je hier.

De aanwezigen kregen een voorproefje van de gloednieuwe Verhaal van Gelderland website en uitleg over wat er straks allemaal mogelijk is. Er komt één nieuwe website met collecties en verhalen die optimaal aansluit bij de andere producten van Verhaal van Gelderland zoals de boeken, de podcasts en de vouwkaarten. De nieuwe site biedt betere online zichtbaarheid en vindbaarheid voor Gelderse erfgoedorganisaties. Verhalen worden verrijkt door het verbinden van personen, locaties, gebeurtenissen en objecten door middel van linked open data. Hierdoor wordt alles met elkaar verbonden en navigeer je intuïtief door de geschiedenis.

Alle historisch onderwerpen, gebeurtenissen, plaatsen en personen krijgen een eigen pagina met aanvullende informatie en gerelateerde artikelen. Zo leggen we allerlei verbanden in de veelzijdige inhoud van de Gelderse geschiedenis.​ Nieuw op de site zijn de digitale tours. Tourgidsen nemen je hierbij mee in een specifiek onderwerp of thema en leggen de verbinding tussen collectiestukken en verhalen.​

Een belangrijke bron van de nieuwe site is de Gelderse thesaurus. Dit is een gestandaardiseerde begrippenlijst met Gelderse plaatsen, historische personen​, historische gebeurtenissen​, erfgoedorganisaties ​en Gelderse concepten​. Hiermee kunnen Gelderse organisaties hun collectie beschrijven met lokale trefwoorden. De koppelingen zorgen ervoor dat objecten, plaatsen, gebeurtenissen en personen aan elkaar worden gekoppeld op verhaalvangelderland.nl. Vanuit een schilderij van Piet Mondriaan wordt de bezoeker zo bijvoorbeeld doorverwezen naar pagina’s over de persoon Mondriaan, het museum Villa Mondriaan, de plaats Winterswijk en gerelateerde schilderijen. 

Binnenkort ontvangen leden een mail met het verzoek om input te leveren voor de nieuwe site.

Subsidies

Lian ligt twee subsidieregelingen​ van provincie Gelderland​ toe: de Gelderse thematische verhaallijnen en de subsidieregeling Kleine musea en historische organisaties​.

Praktijkverhalen

We laten graag leden aan het woord om te vertellen waar zij mee bezig zijn, zodat zij elkaar inspireren en van elkaar leren.

Kruutmoes

Vandaag vertelt Nathalie Overkamp van Museum Het Pakhuis over het project Veluwe Vertelt. Hierbij is veel aandacht voor immaterieel erfgoed dat de Veluwe typeert. Door streektaal, tradities, gebruiken en persoonlijke herinneringen van inwoners te verzamelen en door te geven, blijft het immaterieel erfgoed van de Veluwe levend. ​Zo kennen veel jongeren iets als kruutmoes of noaberschap niet meer en dat is zonde.

Met dit programma ontstaat meer inzicht in de eigen identiteit en de geschiedenis van de leefomgeving, groeit de waardering voor lokale verhalen en worden jongere en oudere generaties met elkaar verbonden. ​Bovendien dragen de verhalen bij aan een veelzijdiger beeld van de Veluwse geschiedenis waarin niet alleen historische gebeurtenissen en objecten, maar ook ervaringen en beleving een plek krijgen.​

Arjan Sterken

Potwottels
​
Marije Stomps (Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers)​ en Arjan Sterken (Kwartiermaker voor het Gelders Kleverlands)​ nemen het stokje over. Zij zetten zich in voor het behouden en stimuleren van streektaal en –cultuur​, onder meer door lespakketten voor basisschoolleerlingen (‘potwottels’), een  muziekfestival (‘Spöls Plat’) en een cursus Achterhoeks.

Workshops

Na de lunch waren er drie workshops:

Speeddaten
In deze deelsessie gingen deelnemers speeddaten, waarbij ze aan de hand van vragen over hun organisatie, collectie en presentatie kennis maakten en keken waar raakvlakken of kansen lagen. Deelnemers gaven na afloop aan dat ze musea hadden ontdekt die ze nog niet eens kenden, dat de uitwisseling tussen verschillende leeftijden erg inspirerend was en dan ze het fijn vonden om verder te kijken dan hun eigen museum. Een deelnemer gaf zelfs aan dat ze collectiestukken in depot hadden die goed bij een ander museum bleken te passen.

Online tours op de nieuwe Verhaal van Gelderland website
De tweede deelsessie was ook actief en liet deelnemers werken aan aantrekkelijke online tours. Er werd gekeken wat afknappers zijn bij een online tour (bijvoorbeeld overduidelijke AI-plaatjes, slecht geluid, teveel jargon, onduidelijke navigatie) en naar verrassende ideeën om bezoekers mee te nemen in verhalen. Er werd veel geschreven en gepraat wat leidde tot mooie ideeën, bijvoorbeeld om meer context te geven bij collectiestukken.

Duik in het thema taal, kunst en cultuur van jouw collectie
In deze sessie gingen mensen aan de slag met ideeën om hun collecties beter zichtbaar en bruikbaar te maken op de toekomstige website verhaalvangelderland.nl. Veel deelnemers kozen voor deze sessie en de geeltjes werden naarstig op de grote vellen geplakt. Dit leidde tot een schat aan ideeën en inzichten waar iedereen mee aan de slag kan.

Geslaagd

Het was een zeer inspirerende dag op een bijzondere locatie. Er werd veel kennis gemaakt, uitgewisseld, gebrainstromd en gelachen; precies wat we voor ogen hebben met deze netwerkdagen!

We danken de sprekers voor hun bijdrage aan het programma en alle deelnemers voor hun enthousiaste deelname en input.