Vertellen, vieren en delen: geef tradities door

De Nijmeegse Vierdaagse, het geluid van een midwinterhoorn, graffiti-kunst op een muur, opa’s appeltaart. Heel gewoon. Toch? Tot zo’n mooie traditie verdwijnt. Zonde, vinden wij. Want die gewoontes, verhalen en vaardigheden verbinden ons en maken Gelderland bijzonder. Wat wil jij doorgeven?

Kreeg jij weleens beschuit met muisjes als je op kraamvisite ging? Ging je elk jaar naar het oogstfeest? Spreek je dialect? Vertel je graag verhalen over vroeger? Of was je als kind ook zo onder de indruk van hoe een molenaar de molen liet draaien? Dat noemen we immaterieel erfgoed, vertelt Lian van der Zon van Erfgoed Gelderland. “Het zijn de dagelijkse dingen en bijzondere momenten in ons leven die te maken hebben met verleden, heden en toekomst. Je bouwt voort op de generaties voor je, en wil die erfenis doorgeven aan wie na ons komt. Nieuwe generaties geven er soms een andere interpretatie aan. Het is van iedereen: je mag ermee doen wat je wil.”

Provincie Gelderland interviewde onze collega Lian van der Zon over de waarde van immaterieel erfgoed.

Van familietradities tot typisch Gelders

“We bepalen zelf wat immaterieel erfgoed is. Klinkt ingewikkeld hè?” lacht Lian. “Het is ook van alles, van lootjes trekken met Sinterklaas tot hoe je je kleedt, taal en dialect. Denk aan voorwerpen in musea: vooral door de verhalen, tradities, rituelen en ambachten krijgen ze betekenis.” Straattaal, Indië-herdenking, Keti Koti, gewoonten rondom geboorte, huwelijk en overlijden, poffertjes en andere tradities rond eten; de voorbeelden zijn eindeloos. Er is ook typisch Gelders immaterieel erfgoed: “Bloemen- en fruitcorso’s, papier scheppen op de Veluwe, vendelzwaaien, de Airborne wandeltocht, Tielsche kermiskoek…”

Help doorgeven

Al die gewoontes zijn bijzonder, benadrukt Lian. “Daar mogen we vaker bij stilstaan. Bij mij in de buurt wordt elk jaar een paasvuur georganiseerd. Toen dat dit jaar niet doorging, vonden heel veel mensen dat jammer. Maar zulke tradities blijven niet vanzelf bestaan. Denk er eens over na wat je wilt doorgeven. Vraag om uitleg of help organiseren. Ook thuis. Dat gerecht waar je altijd zo van smulde als je bij oma logeerde, hoe maakte ze dat eigenlijk?”

Advies, trainingen en vacaturebank

Iedereen die iets wil doorgeven, mag Erfgoed Gelderland om hulp vragen. Verenigingen, musea, archieven, schutterijen, midwinterhoornblazers en inwoners. “We beantwoorden vragen en geven tips. Als we weten dat het ergens goed gaat, adviseren we om daar eens te gaan kijken en van elkaar te leren.” Ook organiseert Erfgoed Gelderland cursussen, bijeenkomsten en trainingen. Bijvoorbeeld over 75 jaar Molukkers in Gelderland, hoe je geschiedenis vastlegt met persoonlijke verhalen en hoe een vereniging aantrekkelijk wordt voor jongeren of vrijwilligers. Ook is er een vacaturebank voor vrijwilligers. Ooit Gelders, nu uitgegroeid tot landelijke website.

Provincie Gelderland helpt

Provincie Gelderland helpt om immaterieel erfgoed te behouden. Zij hebben verschillende subsidies voor erfgoed. Ook geven zij elk jaar geld aan Erfgoed Gelderland.

Tekst interview: provincie Gelderland