Terugblik | Het Juiste Loket IX – Periodieken

We kijken terug op een geslaagde editie van Het Juiste Loket. Dit was al weer de negende keer dat we de netwerkbijeenkomst voor historische verenigingen organiseerden. Het thema van deze keer: periodieken, de historische tijdschriften van de verenigingen. Hoe maak je zo’n tijdschrift? Hoe vind je goede auteurs? Kunnen AI-tools helpen? En wat kunnen we van elkaar leren?

We verwelkomden meer dan 30 deelnemers. Allen zijn zij betrokken bij het maken (schrijven, samenstellen, vormgeven of verspreiden) van hun periodieke tijdschrift dat elke maand, elk kwartaal of elk jaar verschijnt. We vroegen aan hen: wat vind je het belangrijkste van het blad dat jullie vereniging maakt? Toen werd snel duidelijk dat het tijdschrift voor veel verenigingen meer is dan een publicatie alleen: het is een middel om de eigen geschiedenis vast te leggen, verhalen te delen en de betrokkenheid van leden te versterken. Belangrijke kernwoorden die naar voren kwamen, waren herkenbaarheid, kennisdeling, educatie en het bereiken van alle leeftijden. Daarbij werd ook stilgestaan bij manieren om jongeren te betrekken, bijvoorbeeld via jeugdpagina’s, aansprekende illustraties en rubrieken zoals ‘wist-je-datjes’.

Van artikel tot publicatie: het proces achter een jaarboek

In de eerste presentatie nam Maarten Gubbels van Vereniging Gelre de deelnemers mee in het proces achter het maken van Bijdragen en Mededelingen Gelre, het historische jaarboek dat inmiddels al 128 jaar bestaat.  Hij gaf een kijkje in het redactieproces: van eerste screening en begeleiding van auteurs tot peer review en beeldredactie. Transparantie richting auteurs en duidelijke criteria voor het indienen van artikelen zijn daarbij essentieel. Maarten Gubbels stond ook stil bij vernieuwingen zoals de vernieuwde opmaak in full colour en het digitaliseren van oude edities.

Op de zeepkist

Een terugkerend onderdeel in elke editie van Het Juiste Loket is de zeepkist. De deelnemers kunnen in één minuut een tip te delen, een oproep doen of aandacht vragen voor een boek of activiteit. Ook werden er vragen gesteld aan de zaal, zoals: Wat is een goed programma om een tijdschrift vorm te geven? En wie heeft de gouden tip om aan auteurs te komen? We delen alle zeepkist-momenten met de deelnemers in het beeldverslag dat hen wordt toegestuurd.

AI en digitale zichtbaarheid

Na de lunch volgden twee workshops. In de workshop ‘Periodieken & AI’ richtte Erik van Vliet (Erfgoed Gelderland) zich op het gebruik van AI-tools zoals ChatGPT. Hierbij werd verkend wat deze middelen kunnen bijdragen aan het maken van een periodiek, maar ook waar de onmisbare en onvervangbare rol voor vrijwilligers en leden ligt. In de workshop: ‘Periodieken van Gelderse Historische Verenigingen’ ging Bram Kluen (Erfgoedcentrum Rozet/De Gelderland Bibliotheek) in op de digitalisering van deze bladen. Daar zijn mogelijkheden voor via de bibliotheek van Rozet. Ook gaf Bram Kluen een kijkje in de website ‘Gelderland in Beeld’: een plek met ruim 52.800 ansichten/briefkaarten van Gelderse plaatsen, dorpen, kerken, kastelen en landschappen.

Een blik in de kennisbank & hoe maak je een themadossier

Anna van Velzen (Erfgoed Gelderland) vertelde meer over de OPEN kennisbank: een overzichtelijke en praktische website vol handvatten en handleidingen, uiteraard ook voor historische verenigingen en heemkundekringen. Anna nodigde de deelnemers uit om een kijkje te nemen.

Frans van den Muijsenberg (Heemkundekring Rijnwaarden) ging vervolgens dieper in op het samenstellen van een themadossier van De Woardsman. In het geval van de Heemkundekring Rijnwaarden betrof dit een nummer dat volledig was gewijd aan de watersnoodramp van 1926. Hoe voorkom je overlap, hoe werf je auteurs en hoe zorg je voor extra zichtbaarheid? De opbrengsten van het maken van het themanummer waren positief. Het resulteerde in onder meer nieuwe leden, goede losse verkoop en enthousiaste reacties.

De dag werd afgesloten met tafelgesprekken, waarin deelnemers ervaringen en tips uitwisselden over onder andere vaste rubrieken en redactierichtlijnen. We keken ook naar de tijdschriften die de deelnemers zelf hadden meegenomen en bespraken wat we inspirerend vonden aan het werk van de ander.

Het was een geslaagde dag. We danken alle sprekers en deelnemers voor hun waardevolle bijdrage. Zij ontvangen binnenkort een beeldverslag met de PowerPoint-presentaties in de mail. Volgend jaar zien we jullie graag weer!