Het Bottermuseum biedt diverse activiteiten aan waarin het op speelse en informatieve wijze vertelt over de geschiedenis van Harderwijk met betrekking tot de visserij. De doelgroep: kinderen vanaf 5 jaar tot en met volwassenen. Het samenhangende personage bij de activiteiten is Wilde Willem. Dit is de mascotte van het Bottermuseum.
Het betreft de volgende activiteiten:
- Bottermuseum. Uitleg van de visserijhistorie waaronder vistechnieken, het vissen met een botter, het ambacht van scheepstimmerman. Je komt meer te weten over de invloed van de Zuiderzee en de inpolderingen en de veranderingen die dit meebracht voor Harderwijk.
- Puzzelspeurtocht via app. Via een te downloaden app ga je terug in de tijd en beleef je een avontuur. De app heeft de pakkende naam: ‘Botter op smokkelmissie’ . Door het uitvoeren van opdrachten leer je tijdens de wandeling door de haven, langs de molen en door de stad op een speelse manier over het visserijverleden van Harderwijk. Het verhaal is spannend, interactief en educatief voor jong en oud. Elke gebruiker kan zich identificeren met de hoofdpersoon Wilde Willem. De app is laagdrempelig en gratis te downloaden via platform Questo (wereldwijd platform). Elke gebruiker wordt uitgedaagd om het goede antwoord te vinden op de vragen en opdrachten en kan ‘goud, zilver en brons’ verdienen.
- Het interactieve verborgen verhaal ‘Wilde Willem en het geheim van de sleutel’. Het verhaal gaat over de muntheer Willem van den Bergh (rond 1600) en zijn achter-achterkleinkind visser Willem van den Bergh (rond 1920). In het verhaal komen aan bod: vergeten vistechnieken zoals spieringvissen met de slee, de armoede in de jaren ’20 en ’30, muntheer Willem die heulde met de Spanjaarden (de geschiedenis van de munt en de invloed van de Spaanse overheersing), de Zuiderzeepolitie en het belang van de molen in de Harderwijkse samenleving i.v.m. het malen van graan voor brood. Door middel van ingesproken stemmen, AI afbeeldingen, geluid- en lichteffecten wordt de kijker en luisteraar meegenomen in een stoer verhaal wat tot de verbeelding spreekt en je meeneemt in de geschiedenis door de eeuwen heen.
Hoe maakt dit project verborgen verhalen zichtbaar?
In het verhaal van Wilde Willem komen de volgende verborgen verhalen aan bod:
- IJsvissen met de spieringslee. In strenge winters was er voor de vissers weinig inkomen, men trotseerde weer en wind om een paar centen te verdienen. IJsvissen is een vergeten vorm van visserij.
- De muntheer. In het verhaal is in het begin de rol van de muntheer dubieus. Wat doe je als de overheerser aan de macht is. Welke keuzes maak je m.b.t goed en fout. Harderwijk was vroeger belangrijk voor de Gelderse Munt.
- De Zuiderzeepolitie. Menig Harderwijker heeft hier nooit van gehoord. De rol van de Zuiderzeepolitie is hierdoor onderbelicht.
- De vistechnieken en het vissen met de botter, de leefomstandigheden. Het behandelt hoe er vroeger werd gevist, met welke materialen, en hoe het zit met de verborgen armoede bij de vissers (waarover niet werd gesproken). Ook bespreekt het de veranderingen door de inpolderingen en wat dit betekende voor het inkomen van de visserijgezinnen en voor de mensen die leefden van de visserij.
- Smokkel. Om het hoofd boven water te houden werd er door de vissers gesmokkeld.
Waarom maakt dit project kans op de Gelderse Roos Prijs 2026?
Het project is gericht op het vertellen van verborgen verhalen. Dat wil zeggen verhalen die niet algemeen bekend zijn maar van invloed zijn geweest op de geschiedenis. Het project kan als voorbeeld dienen voor de Gelderse erfgoedsector omdat:
- Voor elke leeftijdsgroep is er een passend aanbod wat kosteloos is gerealiseerd;
- Het plaatst de lokale geschiedenis in een groter perspectief van de ontwikkeling van Nederland.
Het project is innovatief omdat:
- Er wordt gebruik gemaakt van een modern platform Questo met een moderne app. Hiermee wordt ingespeeld op moderne technologie en de multimedia die jong en oud gebruikt;
- Er zijn geen kosten verbonden aan het project (alleen tijd), het concept is gemakkelijk overdraagbaar naar andere erfgoedinstellingen;
- Het programma is interactief, jong en oud leren op verschillende manieren. De info wordt daarom op verschillende wijzen aangeboden (app, kijken en luisteren, doen en beleven).
Het project heeft betrekking op Gelders erfgoed. Het verhaal van Gelderland staat centraal. De Zuiderzee en de inpolderingen hebben invloed gehad op de ontwikkeling van Harderwijk en de ‘Zuidwal’.
Het project draagt bij aan inclusie en diversiteit omdat:
- Het toegankelijk is voor veel verschillende doelgroepen waaronder het AZC;
- Het voor elke leeftijdsgroep een passend aanbod heeft, voor het speciaal onderwijs is een apart programma geschreven wat ‘praktisch gericht’ is.
- Voor verzorgingstehuizen is een speciaal programma op locatie waar het verhaal van de visserij wordt verteld.
Samenwerkingspartners: Molen De Hoop- een deel van het verhaal speelt zich af rondom en in de molen. Molen de Hoop ligt naast het Bottermuseum. Het team van de molen heeft actief meegedacht aan dit project | Questo- het bekende internetpuzzelplatform | Cultuurkust- deze partner ondersteunt ons bij het realiseren van het educatieve gedeelte. Erfgoed is een onderdeel van het curriculum van leerlingen (basisonderwijs en middelbaaronderwijs). Cultuurkust heeft meegedacht in de programmering teneinde een goede aansluiting te realiseren op het onderwijs | Het Stadsmuseum- het stimuleren van het uitdragen van de Harderwijkse historie in het grote geheel van de historie van Gelderland (Museumnacht, Hanze Avondturen jaarlijksterugkerend evenement o.a. de avonturen van Wilde Willem) | Heerlijk Harderwijk (VVV)- zij promoten het verhaal van Wilde Willem door middel van info op hun website | Onderwijs- de scholen die gebruik maken van het programma (AZC, basis scholen en middelbare scholen). Voor het AZC hebben wij een aanvullende programma m.b.t. woordenschat en de geschiedenis van de visserij.