‘Waar deuren opengaan, ontstaat ontmoeting’ is een erfgoedontwikkeling binnen het recent gestarte wijkinitiatief Huiskamer KuKa in Arnhem. Binnen KuKa ontmoeten bewoners elkaar en maken zij samen kaarten voor anderen. Dit project voegt hier een erfgoedlaag aan toe door de verborgen geschiedenis van mensen met een beperking in Gelderland zichtbaar te maken. Tot ver in de twintigste eeuw leefden veel mensen met een beperking vaak buiten beeld: thuis, achter deuren of in instellingen, zonder passend onderwijs of werk. Deze verhalen maken deel uit van de Gelderse geschiedenis, maar zijn weinig zichtbaar in het publieke erfgoed.
Zowel KuKa als dit erfgoedproject bevinden zich in de ontwikkelfase. Er hebben reeds schildermomenten plaatsgevonden die de basis vormen voor dit initiatief. Het concept en de presentatievorm zijn uitgewerkt en eerste inhoudelijke gesprekken over het thema verborgenheid en maatschappelijke uitsluiting hebben plaatsgevonden. In de volgende fase worden gesprekken (oral history) gevoerd om persoonlijke verhalen uit Gelderland te verbinden aan de presentatie.
De presentatievorm is een kleinschalige theatraal-installatieve setting waarin zichtbaar wordt hoe de samenleving veranderde: van verborgen bestaan naar participatie. Het project eindigt niet in een voorstelling, maar in zichtbare deelname binnen KuKa, waar mensen samen kunst maken en elkaar ontmoeten in de wijk. Het resultaat is zichtbaar in de gerealiseerde schildermomenten, de gemaakte kaarten, de ontwikkelde film en de uitgewerkte presentatievorm. Het project toont concreet hoe verborgen geschiedenis wordt verbonden aan actuele participatie. Het project wordt verder ontwikkeld binnen Huiskamer KuKa en kan in de toekomst uitgebreid worden met nieuwe verhalen, presentaties en samenwerkingen. Door erfgoed, kunst en participatie te verbinden ontstaat een overdraagbare methode die ook door andere organisaties kan worden toegepast om verborgen verhalen zichtbaar te maken.
Hoe maakt dit project verborgen verhalen zichtbaar?
In het project Waar deuren opengaan, ontstaat ontmoeting brengen we een verborgen stuk Gelderse geschiedenis letterlijk en tastbaar naar voren. Tot in de twintigste eeuw leefden veel mensen met een beperking buiten zicht: thuis, achter gesloten deuren, of in instellingen. Deze geschiedenis is nauwelijks verteld en daardoor ‘verborgen’. Ons project maakt deze verborgen verhalen zichtbaar door:
- Eerste gesprekken en gesprekken in de toekomst (oral history) over de ervaringen van mensen met een beperking in Gelderland. Deze verhalen worden onderzocht en verzameld.
- Beeld en kunst te gebruiken om die geschiedenis te verbeelden: schildermomenten, kaarten en een film die de overgang laten zien van onzichtbaarheid naar zichtbaarheid.
- Een visuele presentatie waarin verborgen geschiedenis wordt gekoppeld aan deelname in de wijk: het publiek ziet hoe verhalen uit het verleden door kunst en ontmoeting voelbaar worden vandaag.
- Een methode die andere organisaties kunnen gebruiken om hun eigen verborgen verhalen op een vergelijkbare manier bij publiek onder de aandacht te brengen.
Waarom maakt dit project kans op de Gelderse Roos Prijs 2026?
Dit project is vernieuwend omdat het erfgoed, participatie en kunst samenbrengt binnen een wijkinitiatief. Het vernieuwende aspect zit in de combinatie van erfgoed, kunst en wijkparticipatie, waarbij geschiedenis niet alleen wordt verteld maar fysiek wordt verbeeld in ontmoeting en creatie.
Het project is voorbeeldstellend doordat het een overdraagbare werkwijze biedt: het verbinden van lokale geschiedenis aan een bestaand wijkinitiatief via kunst en ontmoeting. Deze aanpak is eenvoudig toepasbaar in andere wijken en organisaties in Gelderland. De combinatie van oral history, een theatraal-installatieve presentatie en een sociaal initiatief maakt dit project onderscheidend. Het resultaat is concreet zichtbaar in participatie, kunstwerken en ontmoeting in de wijk.
Samenwerkingspartners: Het project wordt zelfstandig ontwikkeld door Tisa Meulens binnen het wijkinitiatief Huiskamer KuKa in Arnhem. In deze fase is het project nog niet gekoppeld aan formele samenwerkingspartners. Het initiatief staat open voor toekomstige samenwerking met lokale erfgoedorganisaties, wijkpartners en betrokken inwoners in Gelderland.organisaties, wijkpartners en betrokken inwoners in Gelderland.