In 2024 is Museum MORE een samenwerking aangegaan met Zwarte Cross onder de naam Art Academy. Deze samenwerking is ontstaan vanuit de gedeelde ambitie om domeinoverstijgend te werken en elkaars publieksgroepen met elkaar in contact te brengen. Door de krachten te bundelen willen wij zowel de traditionele museumbezoeker als de festivalganger op een toegankelijke manier kennis laten maken met kunst en erfgoed.
Tijdens de afgelopen editie van Zwarte Cross realiseerden wij een zogeheten ‘minimuseum’ op het Stadsplein van het festivalterrein. In deze intieme setting kon telkens één bezoeker tegelijk een kunstwerk ervaren. Het getoonde werk was ‘De zebra’ van Carel Willink. Door een museale presentatie te plaatsen in de dynamische context van een festival, brachten wij erfgoed naar een ongewone omgeving en creëerden wij een moment van verstilling te midden van reuring en spektakel.
De interventie wekte nieuwsgierigheid en betrokkenheid. Bezoekers sloten aan in de rij zonder precies te weten wat hen te wachten stond, ontvingen een tijdelijke zebra-tattoo als speelse verwijzing naar het kunstwerk en stapten vervolgens individueel het minimuseum binnen. De reacties waren overwegend positief: bezoekers gaven aan verrast te zijn door de impact van het kunstwerk en de bijzondere ervaring. Daarnaast genereerde het project aanzienlijke publiciteit, waarmee het bereik van zowel het museum als het festival werd vergroot.
Voor de komende editie – en bij voorkeur ook in de daaropvolgende jaren – willen wij het project verder uitbouwen en verdiepen. In mei organiseren wij in Museum MORE een publieksgericht evenement dat fungeert als inhoudelijke en programmatische opmaat naar het festival in juli. Dit evenement richt zich nadrukkelijk op festivalbezoekers en niet-traditionele kunstliefhebbers, en biedt een laagdrempelige kennismaking met kunst en erfgoed. Tijdens Zwarte Cross zal het minimuseum opnieuw worden ingezet, ditmaal met een ander kunstwerk en uitgebreid met aanvullende participatieve elementen die de interactie tussen kunst en publiek stimuleren. Door deze voorbereidende activatie in het museum en een interventie op het festival creëren wij een duurzame kruisbestuiving tussen beide publieksgroepen.
Het doel van het project is om drempels te verlagen en nieuwe doelgroepen te bereiken: museumbezoekers maken kennis met de energie en cultuur van het festival, terwijl festivalgangers ervaren dat kunst en erfgoed toegankelijk, verrassend en betekenisvol kunnen zijn. Zo dragen wij bij aan een inclusiever en breder gedragen kunst- en erfgoedveld in Gelderland.
Hoe maakt dit project verborgen verhalen zichtbaar?
Rond zowel kunstbezoek als festivalpubliek bestaan hardnekkige stereotypen. Zo leeft het beeld dat “de Achterhoeker die bier drinkt en naar Zwarte Cross gaat” geen affiniteit met kunst zou hebben. Tegelijkertijd bestaat het idee dat een museumbezoek vooral is weggelegd voor een cultureel kapitaalkrachtig, ouder en homogeen publiek. Deze wederzijdse aannames verhullen verhalen die in werkelijkheid veel rijker en gelaagder zijn.
Dit project maakt deze verborgen verhalen zichtbaar door kunst en erfgoed letterlijk en figuurlijk in een andere context te plaatsen. Door een museale ervaring te integreren in de dynamische omgeving van het festival, doorbreken we het idee dat kunst alleen thuishoort binnen de muren van het museum. De interventie met het minimuseum, waarin bezoekers individueel een kunstwerk ervaren, creëert een moment van persoonlijke reflectie en ontmoeting, midden in een setting die doorgaans wordt geassocieerd met muziek en spektakel.
Daarbij richten we ons expliciet op de verhalen áchter de kunstwerken zoals de maatschappelijke betekenis en de persoonlijke narratieven die ermee verbonden zijn. Door deze verhalen op een toegankelijke en interactieve manier te delen, laten we zien dat kunst niet losstaat van het dagelijks leven, maar juist raakt aan thema’s als identiteit, regio, traditie en verbeeldingskracht.
Tegelijkertijd maken we ook de verhalen van het publiek zichtbaar. Door festivalbezoekers actief te betrekken, hun reacties te verzamelen en vast te leggen en hun perspectieven serieus te nemen, ontstaat er ruimte voor nieuwe interpretaties en eigenaarschap. Zo wordt duidelijk dat kunstbeleving niet gebonden is aan opleidingsniveau, achtergrond of culturele vanzelfsprekendheid.
Het project legt daarmee de onderliggende, vaak onzichtbare verbinding bloot tussen erfgoed en de ‘gewone Gelderlander’. Het laat zien dat achter ogenschijnlijke tegenstellingen, dus festival en museum of volkscultuur en hoge kunst, gedeelde nieuwsgierigheid en verbeeldingskracht schuilgaan. Juist door deze werelden samen te brengen, maken wij verborgen verhalen zichtbaar en dragen wij bij aan een inclusiever cultureel narratief in de regio.
Waarom maakt dit project kans op de Gelderse Roos Prijs 2026?
Wij nomineren dit project omdat het verder reikt dan een afzonderlijke museale activiteit: het is een regionale interventie die bijdraagt aan een inclusiever en toekomstbestendig cultureel klimaat in Gelderland. In een tijd waarin culturele participatie onder druk staat en publieksgroepen zich steeds sterker langs sociale en culturele lijnen lijken te scheiden, is het noodzakelijk om actief bruggen te slaan.
De samenwerking tussen Museum MORE en Zwarte Cross laat zien dat kunst en erfgoed niet beperkt hoeven te blijven tot de traditionele context van het museum. Door bewust aansluiting te zoeken bij een groot en divers publiek, maken wij ruimte voor nieuwe ontmoetingen, perspectieven en verhalen. Daarmee investeren wij in cultureel eigenaarschap van een bredere groep inwoners van de regio.
De urgentie van dit project ligt in het doorbreken van hardnekkige (sociale) drempels. Wanneer wij kunst uitsluitend blijven aanbieden binnen vertrouwde kaders, bereiken wij vooral degenen die de weg al kennen. Juist nu is het van belang om te laten zien dat kunst en erfgoed van en voor iedereen zijn, en dat zij een verbindende rol kunnen spelen binnen de regionale gemeenschap.
Deze nominatie is dan niet alleen een doel op zich, maar een middel om het draagvlak en de steun in de regio te versterken. Met aanvullende ondersteuning kunnen wij het project verduurzamen, verdiepen en uitbreiden, zodat het niet incidenteel blijft, maar uitgroeit tot een structurele brug tussen verschillende publieksgroepen in Gelderland. Zo investeren we gezamenlijk in een cultureel landschap waarin meer inwoners zich herkennen en vertegenwoordigd voelen.
Samenwerkingspartners: Onze belangrijkste samenwerkingspartner binnen dit project is Zwarte Cross. Deze samenwerking vormt de kern van de Art Academy en is gebaseerd op een gedeelde ambitie om publieksgroepen te verbinden die elkaar in de reguliere praktijk niet vanzelfsprekend ontmoeten. Waar Museum MORE expertise inbrengt op het gebied van kunst en erfgoed, biedt Zwarte Cross een context waarin een groot, divers en deels niet-traditioneel kunstpubliek wordt bereikt. De samenwerking is inhoudelijk en programmatisch van aard: gezamenlijk ontwikkelen wij interventies en publieksactiviteiten die zowel binnen het museum als op het festivalterrein plaatsvinden. Hiermee creëren wij een duurzame kruisbestuiving tussen de culturele en festivalcontext. Voor de komende jaren is het onze ambitie om dit netwerk verder uit te breiden met aanvullende (lokale en regionale) partners uit andere domeinen binnen Gelderland, zoals maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen en culturele initiatieven. Door discipline-overstijgende samenwerkingen aan te gaan, willen wij de reikwijdte van het project vergroten en kunst en erfgoed ook buiten de traditionele museale context zichtbaar en toegankelijk maken. Op deze manier fungeert Museum MORE niet alleen als presentatieplek, maar ook als verbindende schakel tussen verschillende sectoren, met als doel de betrokkenheid bij kunst en erfgoed in de regio duurzaam te versterken.