Symposium Watermolen-landschappen: Erfgoed met een duurzame toekomst
Op 17 september vindt het symposium over watermolenlandschappen plaats op de Beekdalhoeve in Renkum. Het symposium is onderdeel van de landelijke Landschapstriënnale.
De Gelderse Erfgoed Alliantie partners nodigen je uit voor een symposium over watermolenlandschappen. Deze bijeenkomst vindt plaats op donderdag 17 september en we zijn te gast op de Beekdalhoeve te Renkum. Het symposium is onderdeel van de landelijke Landschapstriënnale.
Het symposium ‘Watermolenlandschappen’ wordt georganiseerd door partners van de Gelderse Erfgoed Alliantie.
Watermolenlandschappen onder druk
Watermolens (door water aangedreven molens) speelden een cruciale rol in de landschappelijke, landbouwkundige en economische ontwikkeling van Gelderland. Watermolens zijn in het verleden gebouwd op logische plekken in het landschap, langs een beek, kwelbeek of een door de mens gegraven sprengbeek of stadsgracht. De benodigde waterkracht werd mogelijk gemaakt door de hoogteverschillen in het Gelderse landschap, met name in de Achterhoek en Veluwe. Tegenwoordig kampen deze regio’s met extremen van droogte en overstroming als gevolg van klimaatverandering en verdergaande verstedelijking en verharding van de leefomgeving.
Opgaveschets voor Gelderse Watermolenlandschappen
Aanleiding voor de Gelderse Erfgoed Alliantie partners om nader te onderzoeken of historische watermolenlandschappen een rol kunnen spelen bij hedendaagse opgaven zoals klimaatadaptatie en dit bijzondere erfgoed en cultuurlandschap in stand gehouden kan worden. Samen met molenaars, erfgoedeigenaren, waterschappen, natuurorganisaties, ruimtelijke planners en overheden is verkennend onderzoek gedaan naar verleden, heden en toekomst van watermolens, het bijbehorende ensemble en de grotere watermolenlandschappen. Belangrijke vragen daarbij waren: Hoe kunnen we leren van het verleden voor hedendaagse opgaven? Welke kansen liggen verborgen in historische watermolenlandschappen? De resultaten zijn samengebracht in een Opgaveschets voor Gelderse Watermolenlandschappen, die op 17 september gepresenteerd wordt en overhandigd aan gedeputeerde Peter Drenth.
Programma van het symposium
We verwelkomen jullie graag om 10:00 uur op de Beekdalhoeve in Renkum. Aan de hand van lezingen, een panelgesprek, workshops en excursies nemen we samen met de deelnemers watermolenlandschappen onder de loep. Hieronder vind je het volledige programma. Er kunnen nog wijzigingen in aangebracht worden.
| Tijd | Onderdeel |
|---|---|
| 09:30 uur | Inloop met koffie en thee |
| 10:00 uur | Welkom door dagvoorzitter Simon van den Bergh |
| 10:10 uur | Lezing door Elyze Storms-Smeets (Gelders Genootschap) |
| 10:40 uur | Lezing door Lodewijk van Nieuwenhuijze (H+N+S Landschapsarchitecten) |
| 11:10 uur | Panelgesprek ‘Leren kijken naar watermolenlandschappen’ |
| 11:55 uur | Lunch & mini-tentoonstelling |
| 12:45 uur | Verzamelen voor excursies en workshops |
| 13:00 uur | Ronde 1: Excursie of workshop |
| 14:00 uur | Korte pauze |
| 14:15 uur | Ronde 2: Excursie of workshop |
| 15:15 uur | Korte pauze |
| 15:30 uur | Presentatie van de Opgaveschets voor Gelderse Watermolenlandschappen aan gedeputeerde Peter Drenth |
| 16:30 uur | Borrel |
Programma-onderdelen uitgelicht
We nemen jullie graag alvast mee door de dag. Hieronder vind je een toelichting op de verschillende programma-onderdelen. Dit programma wordt nog verder aangevuld met extra informatie.
Lezingen
Lezing | Elyze Storms-Smeets (Gelders Genootschap)
Elyze Storms-Smeets zal tijdens haar lezing ingaan op de resultaten van het verkennend project van de Gelderse Erfgoed Alliantie partners op het gebied van het Gelderse Watermolenlandschappen. Ze spreekt over het gehanteerde perspectief, het maken van de karakterschets en de ontwikkeling van de opgaveschets. Deze vormen de basis voor het vervolgproject met betrekking tot de Gelderse watermolenlandschappen.
Lezing | Lodewijk van Nieuwenhuijze (H+N+S Landschapsarchitecten)
Landschapsarchitect Lodewijk van Nieuwenhuijze (H+N+S landschapsarchitecten) heeft vorig jaar in samenwerking met het Gelders Genootschap het verleden, heden en de toekomst van het watersysteem van de zuidelijke Veluwezoom in kaart gebracht. In zijn presentatie zal hij verslag doen van deze verkenning en vooruitblikken op het landschap van de toekomst.
Panelgesprek: ‘Leren kijken naar watermolenlandschappen’
Tijdens het panelgesprek ‘Leren kijken naar watermolenlandschappen’ nodigen we betrokkenen uit het veld uit om samen in gesprek te gaan. In het panelgesprek spreken we onder meer met: Ruud Schaafsma (Renkums Beekdal), Lodewijk van Nieuwenhuijze (H+N+S Landschapsarchitecten) en Agnes de Boer (adviseur molens en erfgoed).
Workshops en excursies
Voor het middagprogramma bieden we diverse excursies aan, onder andere naar het Renkums Beekdal en Landgoed Mariëndaal. Ook zijn er twee workshops: ‘Watermolenlandschappen: Behoud door benutting’ en ‘Watermolenlandschappen: Klimaatbuffers van de toekomst’. Er zijn twee rondes. Je stelt zelf jouw programma samen. Je kunt jouw keuze aangeven voor de workshops en/of excursies bij de registratiebalie op de dag van het symposium. Binnenkort lees je op deze pagina meer over de excursies en de workshops.
Praktische informatie & Aanmelden
- Datum: 17 september 2026
- Tijd: 10:00 – 17:00 uur
- Locatie: Beekdalhoeve te Renkum (Bennekomseweg 160, 3871 KJ Renkum
- Kosten: Gratis
- Lunch: Een vegetarische lunch is inbegrepen. Je kunt eventuele allergieën of dieetwensen doorgeven in het aanmeldformulier.
- Aanmelden: Je kunt je aanmelden via het aanmeldformulier.
- Let op: Kom je met meerdere mensen of neem je een collega mee? Dan dienen deze personen zich apart aan te melden via het formulier. Dit in verband met de locatie en de lunch.
Over de organisatie van het symposium
Het symposium Watermolenlandschappen op 17 september is onderdeel van de Landschapstriënnale 2026 en wordt georganiseerd door De Gelderse Erfgoed Alliantie.
Partners binnen de Gelderse Erfgoed Alliantie zijn: Gelders Genootschap (kwartiermaker), Provincie Gelderland, Geldersch Landschap & Kasteelen, Molenfederatie Gelderland, Erfgoed Gelderland, Monumentenwacht Gelderland, Gelders Restauratiecentrum en Stichting Gelderse Kerken.
Over de Landschapstriënnale: 9 t/m 20 september
Het symposium is onderdeel van de Landschapstriënnale. Dit is een driejaarlijkse manifestatie over het Nederlandse landschap. Elke editie vindt plaats in een andere regio en brengt ontwerpers, bestuurders, makers, onderzoekers, bewoners en ondernemers samen rond urgente vragen over onze leefomgeving. Met tentoonstellingen, excursies, debatten, kunstprojecten en ontmoetingen laat de Landschapstriënnale zien hoe het landschap voortdurend verandert én hoe we daar samen richting aan kunnen geven.
Elke editie zoomt in op een actueel thema en een specifiek gebied. In 2026 is dat de regio Arnhem en is het thema Op waterbasis. Water gedraagt zich niet meer zoals we gewend waren. Soms is er te veel, soms te weinig en steeds vaker staat ook de kwaliteit onder druk. Klimaatverandering maakt die veranderingen steeds zichtbaarder, in rivieren, beekdalen, steden en landbouwgebieden. Met het thema Op waterbasis onderzoekt de Landschapstriënnale 2026 wat het betekent om bodem en water écht leidend te laten zijn in hoe we Nederland inrichten. Wat betekent het om mee te bewegen met water, in plaats van er voortdurend tegen te vechten? Welke ruimte geven we aan water? Welke keuzes vraagt dat van ons landschap, onze steden en ons dagelijks leven?
Tijdens de Landschapstriënnale 2026 – van 9 t/m 20 september – komen ontwerpers, bestuurders, studenten, bewoners, makers en denkers samen om deze vragen zichtbaar, voorstelbaar en bespreekbaar te maken. Op waterbasis nodigt uit om beter te luisteren naar water: naar wat het doet, waar het botst en waar het ruimte vraagt. Niet om terug te verlangen naar een geïdealiseerde ‘basis’, maar om opnieuw te leren leven met de dynamiek van het water. Zo werken we toe naar een robuust watersysteem, waarin klimaatadaptatie, waterkwaliteit en bodemkwaliteit geen losse opgaven zijn, maar samen het fundament vormen voor het landschap van morgen.
Kijk voor meer informatie en de volledige agenda van de Landschapstriënnale op de website.