‘Nijmegen, zo mooi als het was’ is een multimediaal project, waarin de grotendeels verloren gegane binnenstad van Nijmegen centraal staat. Door middel van ingekleurde foto’s van panden die in de loop van 150 jaar verdwenen zijn, wordt geprobeerd een, zo levendig mogelijke, indruk te geven hoe de stad er ooit uitgezien heeft. Deze foto’s vormen de basis van, inmiddels, vijftien fotoboeken, van meer dan zestig filmpjes op Youtube, van tentoonstellingen in musea en van twee lange bioscoopfilms in Filmhuis LUX. In al deze films, boeken en tentoonstellingen staat de oude binnenstad van Nijmegen centraal. Door middel van diepgravend historisch onderzoek (vaak aangevuld met de bouw van maquettes van verloren panden) wordt geprobeerd inzicht te geven van de historische stadsontwikkeling en van de radicale beslissingen die de verschillende stadsbesturen in de loop van al die jaren hebben genomen. Voor het comfort en het woongemak van de stadsbewoners pakten deze beslissingen vaak heel positief uit, maar voor de oude stad waren ze fataal. Door alle vernieuwing en modernisering is de oude stad, en de zichtbare geschiedenis ervan, grotendeels uit de binnenstad van Nijmegen verdwenen. Het project ‘Nijmegen, zo mooi als het was’ probeert die oude geschiedenis en de verhalen van die oude panden weer zo helder mogelijk in beeld te brengen.
Hoe maakt dit project verborgen verhalen zichtbaar?
De verhalen worden zichtbaar gemaakt door:
- Middels A4-fotoboeken, ondersteund door historische onderzoeken.
- Door films en documentaires op het Youtubekanaal: KeesKoping 1 (1570 abbonees) (zie ook: Nijmegen, zo mooi als het was).
- Door tentoonstellingen in de Bastei (onder andere Derk Anthony van de Wart en zijn rondgezicht op Nijmegen in 2018 en door ‘Nijmegen zo mooi als het was’ tentoonstellingen in 2020 in het Huis van de Nijmeegse geschiedenis.
- Daarnaast worden er ook maquettes gebouwd van, voor de stad ooit belangrijke, maar verloren gegane gebouwen, die dan weer gebruikt worden voor tentoonstellingen en ook als basis voor de films en boeken.
- Door twee films in LUX, Nijmegen in het jaar 2025, waar zo’n 12.000 bezoekers op afkwamen.
Meer informatie over de films in LUX. De eerste film in LUX was helemaal gebaseerd op mijn korte YouTube filmpjes, maar dan met muziek van het Nijmeegse jazzgezelschapI Compani van Bo van de Graaf. Het was een film van anderhalf uur waarin heel veel beelden van het Nijmegen tussen 1874 en 1954 te zien waren. Alles is gebaseerd op ingekleurde zwart-wit foto’s, maar wel met heel veel toegevoegde bewegingen. In de eerste film nog zonder AI.
In de tweede film, die ook het Nijmegen van vóór 1874 liet zien, heb ik wel gebruik gemaakt van AI beelden. Nu kwamen veel foto’s ook echt tot leven. Deze film was minder fragmentarisch en bevatte vier grote verhalen van elk zo’n twintig minuten.
Beide films zijn zeer goed bezocht. Elk door zo’n 6000 mensen. Met name door heel veel mensen die nooit, of bijna nooit, naar de bioscoop gaan. Hoewel de films wel historisch kloppen en een heel betrouwbaar beeld geven van het verleden, ben ik er in de eerste instantie niet op uit om ‘historische films’ te maken. Ik wil niemand mijn mening opdringen of een lesje in geschiedenis geven. Ik wil alleen maar laten zien hoe mooi Nijmegen was, meer niet.
Waarom maakt dit project kans op de Gelderse Roos Prijs 2026?
In ‘Nijmegen, zo mooi als het was’ vormen de verloren gegane panden in de Nijmeegse boven- en benedenstad de kern. Dit in tegenstelling tot de gebruikelijke manier van geschiedvertelling, waarin voornamelijk de gebeurtenissen of de inwoners de hoofdrol spelen. Dit verhaal gaat specifiek over de winkels, de huizen en de kerken die geen stem hebben, maar die wel degelijk een verhaal te vertellen hebben. Door het verdwijnen van deze panden is Nijmegen ook een belangrijk deel van zijn zichtbare historie kwijtgeraakt. Het is een oude stad, alleen is dat vrijwel nergens aan te zien. Door het, op zo’n indringend mogelijke manier, in beeld brengen van alles wat verloren is gegaan krijgen we iets van dat verhaal te horen. Zo wordt het iets makkelijker om te begrijpen waarom de stad zo geworden is. Wie het verleden kent, kan het heden beter begrijpen.
Samenwerkingspartners: Museum De Bastei, Nijmegen, Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, Het Regionaal Archief Nijmegen, Filmhuis LUX, Youtube: ‘Nijmegen, zou mooi als het was’.