In 2023 nam Rozet, het expertisecentrum voor taal, kunst en erfgoed in Arnhem, het initiatief om een belangrijke leemte in het onderwijs aan te pakken. Hoewel Arnhem een directe historische relatie heeft met het koloniale en slavernijverleden, bestond er geen zichtbaar of samenhangend cultuureducatief aanbod voor basisscholen over dit onderwerp. Hierdoor bleven de verhalen over deze gedeelde geschiedenis grotendeels verborgen voor jonge generaties en ontbrak een educatieve basis om deze geschiedenis lokaal en persoonlijk invoelbaar te maken.
Rozet deed daarom een gerichte oproep aan taal-, kunst- en erfgoedaanbieders om nieuwe educatieve activiteiten te ontwikkelen die het Arnhemse slavernijverleden zichtbaar maken voor leerlingen in het primair onderwijs. Dit leidde tot de ontwikkeling van een groeiend en divers aanbod van workshops, lessenreeksen, gastlessen, voorstellingen en erfgoedactiviteiten, waarin kunst en erfgoed als ingang worden gebruikt om deze geschiedenis toegankelijk te maken. Leerlingen maken via muziek, dans, beeldende kunst, erfgoedobjecten en verteltradities kennis met verhalen die lange tijd onderbelicht zijn gebleven. Zij ontdekken bijvoorbeeld hoe Arnhem verbonden was met plantages, welke mensen deel uitmaakten van deze geschiedenis en hoe dit verleden doorwerkt in het heden.
In 2026 is dit initiatief uitgegroeid tot een duurzaam en zichtbaar educatief netwerk waarin erfgoedinstellingen, kunstenaars, makers en onderwijs samenwerken. Wat in 2023 nog ontbrak, is nu een structureel en toegankelijk aanbod dat scholen actief ondersteunt bij het behandelen van dit belangrijke en gevoelige onderwerp. Door kunst en erfgoed te combineren met educatie worden leerlingen niet alleen geïnformeerd, maar ook geraakt en betrokken. Zij ervaren dat geschiedenis niet abstract is, maar verbonden met hun eigen stad en leefomgeving.
Het project maakt verborgen verhalen zichtbaar op meerdere niveaus: historische verhalen van tot slaaf gemaakte mensen en hun nazaten, de lokale verwevenheid van Arnhem met koloniale structuren, en de culturele tradities die uit deze geschiedenis zijn voortgekomen en vandaag de dag nog voortleven. Tegelijkertijd draagt het project bij aan een inclusievere en completere geschiedschrijving, waarin ruimte is voor perspectieven die lange tijd ontbraken.
Keti Koti Junior Arnhem laat zien hoe erfgoededucatie kan bijdragen aan bewustwording, inclusiviteit en verbinding. Door structurele samenwerking en een groeiend aanbod krijgen verborgen verhalen een blijvende en betekenisvolle plek in het onderwijs en in het collectieve geheugen van Arnhem.
Hoe maakt dit project verborgen verhalen zichtbaar?
Keti Koti Junior Arnhem maakt verborgen verhalen zichtbaar door het slavernijverleden van Arnhem concreet, lokaal en invoelbaar te maken voor leerlingen in het primair onderwijs. Waar dit verleden voorheen nauwelijks zichtbaar was in het onderwijsaanbod voor leerlingen en bijscholingsaanbod voor onderwijsprofessionals, brengt het project deze geschiedenis nu actief de klas in via kunst, erfgoed en educatie.
In de eerste plaats maakt het project verborgen lokale geschiedenissen zichtbaar. Veel leerlingen en leerkrachten zijn zich er niet van bewust dat Arnhem verbonden was met het koloniale en slavernijverleden, bijvoorbeeld via inwoners die plantages bezaten, mensen die in slavernij leefden en werkten, en erfgoedlocaties die met koloniale winsten zijn gebouwd. Door erfgoedobjecten, historische locaties en persoonlijke verhalen te gebruiken, ontdekken leerlingen dat deze geschiedenis direct verbonden is met hun eigen stad en leefomgeving. Het slavernijverleden wordt daarmee niet langer gezien als iets abstracts of ver weg, maar als een gedeeld lokaal verleden.
Daarnaast maakt het project immaterieel erfgoed zichtbaar dat voortkomt uit deze geschiedenis. Via workshops, gastlessen, voorstellingen en lessenreeksen maken leerlingen kennis met culturele tradities zoals muziek, dans, vertelcultuur en kleding. Deze kunstvormen laten zien hoe mensen hun identiteit, veerkracht en verhalen hebben behouden en doorgegeven, ondanks de geschiedenis van slavernij. Door deze werkvormen ervaren leerlingen erfgoed als iets levends dat nog steeds betekenis heeft in het heden.
Het project maakt ook perspectieven zichtbaar die lange tijd onderbelicht zijn gebleven. Door samen te werken met kunstenaars, erfgoedprofessionals en educatieve partners met diverse achtergronden, worden verhalen verteld vanuit meerdere perspectieven. Hierdoor ontstaat een completer en inclusiever beeld van de geschiedenis, waarin ruimte is voor de ervaringen en stemmen van mensen die in traditionele geschiedschrijving vaak ontbreken.
Tot slot zorgt het project ervoor dat deze verhalen duurzaam zichtbaar blijven. Wat in 2023 nog ontbrak, is inmiddels uitgegroeid tot een structureel en groeiend educatief aanbod voor basisscholen in Arnhem. Hierdoor worden deze verhalen niet incidenteel, maar blijvend doorgegeven aan nieuwe generaties.
Door erfgoed, kunst en educatie te verbinden, maakt Keti Koti Junior Arnhem verborgen verhalen zichtbaar, beleefbaar en relevant. Het project draagt bij aan historisch bewustzijn, inclusiviteit en verbinding, en geeft deze belangrijke geschiedenis een blijvende plek in het onderwijs en het collectieve geheugen van de stad.
Waarom maakt dit project kans op de Gelderse Roos Prijs 2026?
Keti Koti Junior Arnhem wordt genomineerd omdat het op vernieuwende, duurzame en inspirerende wijze een verborgen en onderbelicht deel van het lokale erfgoed zichtbaar heeft gemaakt in het primair onderwijs. Waar het Arnhemse slavernijverleden voorheen nauwelijks een plek had in educatief aanbod, is in korte tijd een structureel en groeiend netwerk ontstaan dat deze geschiedenis blijvend verankert in de stad.
De vernieuwende kracht van het project ligt in de gekozen aanpak. In plaats van uitsluitend te focussen op historische kennisoverdracht, verbindt het initiatief erfgoed met kunst en actieve werkvormen. Leerlingen leren niet alleen over het slavernijverleden, maar ervaren het via muziek, dans, theater, beeldende kunst en verteltradities. Door deze multidisciplinaire benadering wordt een complex en gevoelig onderwerp toegankelijk, invoelbaar en bespreekbaar gemaakt. Dit vergroot niet alleen kennis, maar stimuleert empathie, reflectie en dialoog in de klas.
Daarnaast is de netwerkstructuur van het project bijzonder. Wat begon als een oproep van Rozet aan culturele en erfgoedpartners in Arnhem, is uitgegroeid tot een duurzaam samenwerkingsverband van kunstenaars, erfgoedprofessionals en onderwijsinstellingen. Hierdoor is een samenhangend en zichtbaar aanbod ontstaan dat scholen actief ondersteunt. Het onderwerp is niet langer afhankelijk van incidentele initiatieven, maar heeft een structurele plek gekregen binnen het lokale cultuureducatieve veld.
Het project is bovendien inspirerend en voorbeeldstellend voor andere gemeenten in Gelderland en daarbuiten. Het laat zien hoe een stad haar eigen koloniale en slavernijgeschiedenis kan onderzoeken, ontsluiten en vertalen naar betekenisvol onderwijs. Door lokale verhalen, erfgoedlocaties en objecten centraal te stellen, wordt een nationale geschiedenis concreet en herkenbaar. Deze werkwijze is overdraagbaar en biedt een model voor andere regio’s die verborgen verhalen zichtbaar willen maken.
Ook maatschappelijk is de impact groot. Het project draagt bij aan een inclusiever historisch bewustzijn en een completer collectief geheugen. Het biedt ruimte aan perspectieven die lange tijd ontbraken en stimuleert gesprekken over identiteit, vrijheid en verbondenheid. Daarmee versterkt het burgerschap en sociale cohesie.
Keti Koti Junior Arnhem verdient deze nominatie omdat het niet alleen erfgoed zichtbaar maakt, maar het actief verbindt met educatie, kunst en maatschappelijke ontwikkeling. Het project toont aan hoe erfgoed kan bijdragen aan bewustwording, inclusiviteit en een toekomstgerichte samenleving.
Samenwerkingspartners: Rozet en Comité 30 juni / 1 juli Arnhem.