Van niets naar iets: mijn afstudeeronderzoek bij Erfgoed Gelderland

Voor het eerst zelfstandig een onderzoek uitvoeren, een stage bij een opdrachtgever vinden en met nieuwe mensen samenwerken: het afstudeeronderzoek is een spannende periode in het leven van een student. Dat vond ik in ieder geval wel! Van februari tot en met juli 2018 liep ik mijn onderzoekstage bij Erfgoed Gelderland. Tot februari 2019 volgde ik de studie HBO Archeologie bij Saxion hogescholen in Deventer. In 2018, na drie studiejaren te hebben afgerond, was het voor mij tijd om een afstudeeronderzoek uit te voeren. Ik had echter geen idee waar ik moest beginnen!

Begin van de stage

Om duidelijkheid voor mijzelf te scheppen, ben ik lijstjes gaan maken met de vraag: “Wat vind ik leuk of interessant?”. Op dit lijstje kwamen enkele thema’s naar voren: ‘publieksbereik en archeologie’, ‘Romeinen’ en ‘iets nieuws/uitdagends’. Na verschillende gesprekken met een enkel van mijn docenten kwamen we tot het idee om mijn onderzoek te richten op de Limes. Dit was een thema dat al lange tijd mijn interesse had en het was daarnaast ook een actueel onderwerp, met oog op de nominatie tot UNESCO-Werelderfgoed. Via mijn docent Roel Kramer, die werkzaam is bij Erfgoed Gelderland, kwam ik in gesprek met Marc Wingens en Liesbeth Tonckens van Erfgoed Gelderland, waar ik al snel werd opgenomen als stagiair.

Van mijn stageperiode bij Erfgoed Gelderland heb ik erg genoten. Tijdens deze stage kwam ik met vele interessante mensen in gesprek en werd ik betrokken bij allerlei evenementen en projecten. Zo werd ik onderdeel van The Future is Heritage Summit denktank, een groep waarmee we een fantastische summit in Berlijn hebben georganiseerd vorig jaar!

Het Limes-erfgoed en het publiek

Toen ik eenmaal duidelijk zicht had op welke doelen ik met mijn onderzoek wilde behalen, ging het snel. In de maanden die volgden, zocht ik alles wat maar met Limes-erfgoed en publiek te maken had tot op het kleinste detail uit. Ik zocht het internet af, ging op bezoek bij bibliotheken en archieven en keek een hoop video’s op Youtube. Ik wilde graag weten op welke plekken het publiek bij het Limes-erfgoed van Gelderland betrokken werd, en in welke vorm.

Na dit intensief ‘bureauonderzoek’ wilde ik ook graag de geïnventariseerde elementen met mijn eigen ogen zien. Ik besloot om door de hele provincie een tour te maken langs alle plekken die ik in mijn onderzoek had opgenomen. Na ruim 80 kilometer op de fiets, een hoop tegenwind en vier volle dagen op pad, had ik alle informatie verzameld die ik nodig had.

Storymap: De Gelderse Limes en het publiek

Nu begon voor mij de spannendste maar ook leukste fase van mijn onderzoek: het vormen van het onderzoeksproduct. Tijdens mijn studie was ik al erg geïnteresseerd geraakt in nieuwe vormen van erfgoedpresentatie. GIS-kaarten, projecties, hologrammen, interactief beeldmateriaal: ik wilde graag iets nieuws uitproberen waar ik nog nooit eerder mee had gewerkt.

Uiteindelijk kwam ik terecht bij het format ArcGIS Storymaps van het Amerikaanse GIS-bedrijf Esri. Met de software van dit programma kon ik een interactieve webpagina maken waarin ik mijn onderzoeksgegevens op een aantrekkelijke manier kon presenteren. Bij elke publieksvisualisatie en bij elk evenement kon ik mijn eigen afbeeldingen toevoegen, links naar video’s plaatsen en direct verwijzen naar andere relevante websites of artikelen. In het vormen van de storymap had ik de volledige vrijheid om mijn lang abstracte idee eindelijk vorm te geven: dit was een fantastisch gevoel!

Presentaties en beoordeling

In de laatste twee maanden van mijn onderzoek, toen het grootste werk verricht en afgerond was, kreeg ik de kans verschillende presentaties mogen geven waarin ik mijn werk en passie mocht delen met erfgoedprofessionals uit het werkveld. Zo kreeg ik onder meer de ruimte bij het teamoverleg van Erfgoed Gelderland en bij de vergadering van het Romeinen Netwerk Gelderland. Het hoogtepunt was echter het presenteren van mijn onderzoek tijdens het plenaire programma van de Romeinendag 2018 in Leiden. Daar stond ik als archeologiestudent voor een volle zaal in het Rijksmuseum voor Oudheden. Erg nerveus, maar vooral trots op wat ik gemaakt had!

Tijdens de laatste weken van mijn onderzoek voelde ik de meeste voldoening, maar ook de meeste zenuwen. Waarom? De beoordeling! Ik kan zonder twijfel zeggen dat het inleveren van mijn afstudeeronderzoek een van de meest zenuwslopende momenten was die ik in mijn leven heb meegemaakt! Na het uploaden van mijn bestanden op de website van Saxion en een druk op de knop ‘inleveren’ was de laatste fase van mijn opleiding toch echt begonnen.

Zoals bijna elke student kreeg ik het onderzoek voor de eerste poging terug, voorzien van feedback van mijn beoordelaar. Na enkele aanpassingen leverde ik de tweede en definitieve versie in. Ik had me voorbereid op enkele weken wachten, maar de definitieve beoordeling kwam alweer snel terug: een 9! Ik was absoluut in de wolken!

Eindbeoordeling

Twee weken later hield ik mijn eindpresentatie van mijn afstudeeronderzoek voor mijn laatste en definitieve beoordeling. Op deze dag was ik onwijs nerveus: dit is waar ik vier en een half jaar naartoe had gewerkt! Tegen al mijn eigen verwachtingen in behaalde ik voor deze presentatie een 10, wat mijn totale eindcijfer voor mijn onderzoek op een 9.5 bracht. Dit was iets wat ik jaren geleden nooit had gedacht te kunnen bereiken. Ik was zo onwijs trots en blij over hoe alles zo tot een prachtig einde kwam!

Als ik nu terugkijk op de mate waarin ik mij heb kunnen ontwikkelen in het afgelopen jaar, ben ik erg tevreden en blij. Mijn afstudeerproces was een periode die vele emoties met zich meebracht: nervositeit, passie, ambitie, onzekerheid en vanaf een bepaald punt juist zekerheid. De lange dagen werken en de uren met de handen in de haren zitten zijn het helemaal waard geweest. Ik heb iets kunnen neerzetten waar ik ontzettend trots op ben. Ik had een jaar geleden nooit kunnen bedenken wat deze stage bij Erfgoed Gelderland me allemaal had kunnen brengen en leren! Ik ben dan ook ontzettend dankbaar dat ik hier de kans kreeg om te laten zien wat ik kan.

Bekijk hier het eindproduct, de ESRI-storymap van de publieksvisualisatie van de Gelderse Limes, en ontdek hier meer over Wouter Hinrichs!