Napraten met Dolly Verhoeven als festivaldirecteur

Tijdens de ledenraadsvergadering van 2 november heeft Dolly Verhoeven afscheid genomen als directeur van het Erfgoedfestival om nieuwe uitdagingen aan te gaan met en voor de coöperatie en in samenwerking met de Radboud Universiteit: Verhaal van Gelderland. Inmiddels zijn we op zoek naar een waardige vervanger voor de functie van directeur erfgoedfestivals. Een mooi moment om nog even met Dolly na te praten over de festival historie en toekomst.

Foto: Jan Adelaar Fotografie – Marlies Claasen blikt terug met Dolly Verhoeven tijdens de afsluiting van het erfgoedfestival Over Grenzen van Gelderland

Waarom heb je besloten te stoppen als festivaldirecteur?

‘De directe aanleiding is dat ik in januari 2019 start met een omvangrijk project, namelijk het samenstellen van een overzicht van de Gelderse geschiedenis in boekvorm, vanaf de prehistorie tot nu. Onder mijn leiding zullen in de komende jaren vier teams van auteurs en redactieleden aan dat project gaan werken. Ik zal er mijn handen vol aan krijgen en heb daardoor te weinig tijd voor het aansturen van een nieuw erfgoedfestival. Daar komt bij dat het na twaalf jaar volgens mij helemaal geen kwaad kan om plaats te maken voor een nieuwe festivaldirecteur met een eigen aanpak en nieuwe frisse ideeën.’

Er zijn vijf erfgoedfestivals geweest. Van welke heb je het meest genoten?

‘Dat is een lastige vraag want elk festival had zijn eigen charme. Maar terugkijkend vond ik Gelegerd in Gelderland wel een heel speciale editie. De eerste twee festivals (Gelderland 1900-2000 en Geloven in Gelderland) zijn min of meer spontaan ontstaan. Met Gelegerd in Gelderland hadden we voor het eerst echt grote impact en grote zichtbaarheid. Dat kwam mede door de “tijdreismachine”,  de Bandritzer 561, waarmee we drie maanden lang door Gelderland getoerd hebben. Op elke plek waar de Bandritzer neerstreek kregen we veel media-aandacht. Vaak stonden er rijen wachtenden voor de deur om een tijdreisje mee te mogen maken. Dat was echt een bijzondere ervaring. En het zorgde ook wel voor een omslag. In de twee festivals die daarop volgden, Gemaakt in Gelderland en Over Grenzen van Gelderland hebben we op de ervaring met de Bandritzer voortgebouwd door verder te experimenteren met publieksbereik, bijvoorbeeld in de vorm van een roadshow of door het maken van pop-up tentoonstellingen.’

Wat voor ontwikkeling heeft het fenomeen erfgoedfestival doorgemaakt in de loop van de jaren?

Het allereerste festival hebben we verzonnen als evenement bij een boek dat toen verscheen. Het was bedoeld als eenmalige activiteit, maar de deelnemende organisaties waren zo enthousiast dat er daarna nieuwe edities volgden. In de loop van twaalf jaar zijn de erfgoedfestivals uitgegroeid tot een vast onderdeel van de Gelderse culturele kalender. Ze hebben eraan bijgedragen dat Gelderse erfgoedorganisaties meer met elkaar zijn gaan samenwerken en samen nieuwe publieksproducten ontwikkelen. Ik ben er wel trots op dat we dat voor elkaar gekregen hebben. Het lijkt er zelfs op dat ‘erfgoedfestival’ gaandeweg een eigennaam aan het worden is. In 2018 organiseerden musea in de Gooi- en Vechtstreek een erfgoedfestival rond het thema ‘groen’ en was er in Apeldoorn een lokaal erfgoedfestival over ‘Apeldoorn 1900’. En het zou mij niet verbazen als de provincie Limburg – die in 2018 eenmalig meedeed aan het erfgoedfestival Over Grenzen – in de toekomst eigen erfgoedfestivals gaat houden. Ze waren daar heel enthousiast over de verbindende en vernieuwende werking van zo’n festival.

Zijn er al afspraken hoe het festival er in de toekomst uit gaat zien?

Het mooie van de erfgoedfestivals is, dat we elke keer weer voortbouwen op de ervaringen van eerdere edities. We kijken steeds wat er goed ging en wat beter kan. Na afloop van Over Grenzen van Gelderland lieten deelnemers ons weten dat ze behoefte hebben aan intensievere regionale afstemming. Naar aanleiding daarvan lijkt het me goed om te onderzoeken of binnen het erfgoedfestival regionale clusters kunnen ontstaan, waarin partners uit verschillende sectoren nauwer samenwerken: niet alleen erfgoedorganisaties maar bijvoorbeeld ook theatermakers, musici, kunstenaars, horecaondernemers of regionale toeristische bureaus. Maar het is aan mijn opvolger om dat – samen met de medewerkers en de leden van de coöperatie – concreet vorm te geven.

Heb je nog een tip voor de nieuwe festivaldirecteur?

Wat mij heeft geholpen is het besef dat je bij zo’n groot samenwerkingsproject altijd op zoek moet naar gedeelde belangen. Organisaties doen niet mee omdat jij het zo vriendelijk vraagt, ze willen er iets aan hebben. Je moet dus in gesprek gaan met je potentiele partners en luisteren naar wat hen beweegt, waar ze behoefte aan hebben. En van daaruit op een gegeven moment kiezen voor een lijn waaraan je vasthoudt, want partners hebben ook behoefte aan duidelijkheid. Het is een soort evenwichtskunst eigenlijk: meebewegen en toch koers proberen te houden. Maar ja, dat was mijn methode, en wie weet zijn er betere. Mijn opvolger gaat vast en zeker zijn of haar eigen vorm vinden.

Erfgoed Gelderland dankt Dolly van harte voor haar enthousiaste leiding aan het erfgoedfestival en we zien uit naar de nieuwe samenwerking in Verhaal van Gelderland.