Serie Collectiewacht: Schadefactoren

Aflevering 2: Fysieke krachten

Door: Jurian van Aerssen

Wist u dat de wereld van beheer en behoud rekening houdt met tien schadefactoren? Alle risico’s op schade in de erfgoedsector zijn onder deze tien schadefactoren te verdelen. Preventieve conservering houdt zich bezig met het voorkomen van deze schadefactoren.  In dit tweede deel van de serie Schadefactoren behandelen we de fysieke krachten. Welke schade kan ontstaan door fysieke kracht en hoe kunt u deze schadvoorkomen? 

In 2015 is de selfiestick verbannen uit museaZo berichttNRC dat bezoekers die bezig zijn met het maken van een selfie minder oog voor hun omgeving hebben. Alles voor het perfecte shot. Hierdoor is de kans groot dat ze een object omstoten met alle gevolgen van dien. Dit risico op schade willen musea niet lopen en daarom nemen ze gepaste maatregelen. Ook in het depot loopt de collectie risico op schade. Een depotmedewerker legt een object net te hard neer of stoot iets per ongeluk om. Met bonzend hart kijkt hij of er niets beschadigd is. Schade die op deze manieren ontstaat noemen we schade door fysieke krachten.  

Schade door fysieke krachten
Schade door fysieke krachten wordt veroorzaakt door vallen, verkeerd behandelen, verkeerd hanteren, verkeerd verpakken of verkeerd transporteren. Ook door vandalisme zijn kunstwerken beschadigd geraakt. Vaak ontstaat schade snel en plotseling, maar soms kom je objecten tegen die door de jaren heen verkeerd gehanteerd of schoongemaakt zijn. Deze objecten zijn vervaagd, bekrast of gedeuktDit gebeurt veel bij zilveren objecten: door het poetsen ervan wordt iedere keer een laagje zilver weggepoetst. In de loop van de tijd is een gravure bijvoorbeeld niet meer zichtbaar. 

Er zijn verschillende preventieve maatregelen om schade door fysieke krachten te voorkomenVoorkomen is namelijk beter dan genezen. Plaats een vitrine om het object, leg vloermarkering aan of maak de opstelling overzichtelijk. Ook in het depot zijn risicoverkleinende maatregelen te nemen. Werk bijvoorbeeld altijd boven een tafel: als het object een keer valt, valt het niet van grote hoogte. Zorg ervoor dat er in het depot niets op elkaar gestapeld is, zodat een stapel niet om kan vallen en objecten niet tegen elkaar aanwrijven. Houd de ruimte waarin gewerkt wordt opgeruimd en schoon, zodat niemand kan struikelenTijdens transport is het risico op schade door fysieke krachten hoog. Daarom ihet noodzaak om voortijdig je route te plannen en goede verpakkingsmaterialen te regelen. Vaak zijn het eenvoudige maatregelen waardoor het risico op schade door fysieke krachten verkleint 

Wat doen wij?
Schade door fysieke krachten is natuurlijk zeer vervelend en daarom is het goed om na te gaan wat u  kunt doen om deze schade zoveel  mogelijk te voorkomen. Erfgoed Gelderland biedt een cursus Beheer en Behoud aan. Tijdens deze cursus komt onder andere aan bod hoe je preventief kan optreden tegen schade door fysieke krachten. Ook kunt u contact opnemen met uw museumconsulent of de coördinator Collectiewacht. U kunt dan advies krijgen om  schade door fysieke kracht te voorkomen. 

Afbeelding: Porseleinen bord beschadigd door verkeerde verpakkingsmethode