Verhalenvangers van het Onderduikmuseum

De expositie “Onderduiken in de Grensstreek” (2016 in het Onderduikmuseum) werd goed bezocht. In WO2 werd in deze zuid-oost Achterhoek de Landelijke Hulp aan Onderduikers opgericht, werkte het verzet samen en was één op de vijf inwoners onderduiker. (2.500 – 12.000). Vele families aan weerszijden van de grens werden gescheiden door de oorlog. De geschiedenis van deze streek met zijn landschap, streektaal en gewoontes is heel bijzonder, in ieder geval in relatie tot WO2.

In toenemende mate wordt info gevraagd door (klein)kinderen van (joodse) onderduikers of anderen. Wij proberen de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Dat gaat nu nog beter na de oprichting in 2016 van de werkgroep verhalenvangers. De werkgroepleden komen uit de hele Achterhoek. Tien vrijwilligers spreken met name met oorlogsgetuigen om hun persoonlijk verhaal vast te leggen: het verhaal van gewone mensen in ongewone omstandigheden. Anno 2017 ligt er een groot onontgonnen terrein voor onderzoek naar verzet en onderduik in deze regio, vooral in samenhang met andere regio’s in Gelderland. Wij willen heel graag doorgaan op deze weg.

Hoe ging het nadien met de (klein) kinderen van onderduikers en hun gastgevers?
Hoe kijken familieleden van verzetshelden terug op hun leven, velen moesten hun ouder missen, zoals de kinderen van de 47 verzetshelden die 2.3.1945 in Varsseveld gefusilleerd werden door de Duitsers als een vergeldingsmaatregel voor de dood van vier Duitse militairen. We verzamelen ook verhalen van kinderen die in hun eentje bij ‘vreemde’ mensen ondergedoken zaten, terwijl hun ouders jarenlang elders waren. Er is een project om alle boerderijen (>200) in beeld te brengen in Varsseveld en Aalten waar onderduikers verstopt zaten. Naar verwachting zal hierover een boek gepresenteerd worden in 2018, waarvoor nog fondsen geworven moeten worden. Bij één familie in Varsseveld zaten op het erf 30 joodse onderduikers verstopt. Alle joodse burgers van Varsseveld aan het begin van de oorlog konden terugkeren naar hun dorp. Is er een ander dorp in Nederland dat dit getal heeft? Ook dat moeten wij nog uitzoeken.
(Foto van de onderduikers bij het jonge gezin Geurink in Lichtenvoorde: drie broers Levy uit Varsseveld, de Russische piloot Alex Sidorov en arbeidsweigeraar Bas Berger)

Stem voor dit project voor de Gelderse Roos Prijs